\ .

1

■ i;;.

I ■ -'

/

,, %

\'

, V'

"l

f ;

V

) '■

'A

I

V ■

1 V '■

i-

^.

ESPERANTO IN FIFTY LESSONS

A Practical Guide to a Working Knowledgi and Command of the New International

Language

BY

EDMOND PRIVAT

Author of **£ipeiaiito at a Glance

it

\

■X

ft M

it

New York Chicago Toronto

Fleming H. Re veil Company

London and Edinburgh

Copyright, 1908, By EDMOND PRIVAT

SECOND EDITION

THB QUINN * BODSN CO. PftBSS lAMWAY. N. J.

ERRATA.

Page 27 add to the list of words bcUdau^ soon.

„ „ „ pos/.aiier.

Page 64 add to the list (lesson 19) verh\ to pour. Page 163 add to paragraph §45 Ism. = 2s. in British money.

I

TO MY AMBBIOAN FRIEND,

DR EDWARD EXJMELY,

Founder of the InterlaJcen School in La Porte

(Indiana).

As our great Pestalozzi, you teach your boys to live and live to help others. May this book help you in teaching them the language of peace by which they will understand their fellowmen over aU the world.

Under your roof the boys form a family of loving brothers; let them learn the language of hope and help found under the great blue sky the larger family of humanity. E. P.

y

\

• '

11

Vi

CONTENTS

PAGB

Intbopuction 9

HowTO Tbagh AND How TO Study ... 18

Pronunciation 15

Lesson I 19

LussonV 26

Lesson X 89

Lesson XV 62

Lesson XX 66

Lesson XXV 78

Lesson XXX 91

Lesson XXXV 106

Lesson XL 116

Lesson XLV 128

Lesson L 188

Gbammab 148

Formation of Words 162

Capitals, Punctuation, etc 169

OoRRBLATiVB Words 160

Foreign Names, Proper Names, Weights and

Measures 162

Unit of Value, Nations and Places ... 168

Correspondence 166

INTEODUCTION

In 1887, Dr. L. L. Zamenhof, of Warsaw, Poland, published his work on Esperanto, the new language which he had built. His purpose was to have it serve as an auxiliary common tongue for all nations.

Esperanto is already used by more than one million people scattered throughout all countries of the globe. It is used for business correspondence with foreigners, by travellers to facilitate intercourse in foreign countries, and especially at International Congresses. About fifty journals, scientific, religious, commercial, linguistic, or simply Esperantist, are published in Esperanto.

Esperanto is easy to learn. Men of different nations, and often of limited education, have learned to speak Esperanto fluently in a very short time. The placing of accent is so uniform and follows such simple rules in Esperanto that the nationality of the speaker is not apparent. At the Esperanto Congress, where two thousand delegates meet from all parts of the world each year, it is almost impossible to distinguish the different nationalities by tixe language.

9

10 INTRODUCTION;

i

Esperanto is absolutely phonetib. Every word is spelled as it is pronounced, and every word is pronounced as it is spelled.

Espieranto will soon be introduced into the public schools of all countries. Hundreds of schools in France and England have already taken it up as the international language—^the *^ second tongue of all nations.^' Although a great many text-books have already been published in Esperanto for English-speaking people, there is none that pays attention enough to tiie practice of the spoken language. I have been asked by a great number of my American and British friends, and. finally by the Fleming H. Eevell Company, to write a text-book outlining the methods I have been advising the Esperanto instructors to use for their teaching, after having practised it myself for many years in my own country, Switzerland.

The plan of this book is to give a large number of typical conversational sentences, grouped together in fifty separate lessons. In each of these groups one or two points of the grammar or word-derivation are taught by examples. Every fifth lesson contains a short connected story which is to be used as groundwork for the formation of other sentences and questions. Special attention has been paid to the study of the interrogatives, Kio, Kiu, Kie, etc. All through, the aim has been to teach the use of the language without

INTEODUCTION 11

wasting time in talking in English about its grammar. The grammatical rules given at the end of the book will be better understood by the pupil; if he has already seen the concrete examples contained in the sentences in the body of the book. Farther theoretical explanations about the grammar may be found, if desired, in the four following books, which are the best I know of:

American Esperanto Book, by Arthur Baker.

Esperanto Teacher, by Helen Fryer.

Esperanta Sintakso, by Paul Fruictier.

Esperanto Grammar, by Cox.

This book is but an experimental attempt, and certainly not a perfect one, yet it is my sincere hope that it may help many to speak the melodious ^* language of the world."

I wish to thank heartily Mr. J. F. Twombly, of Boston, and Mr. C. M. Butler, of London, for their kind advice.

Edmond Pbiyat.

Geneva. Switflserland.

A

\

HOW TO TEACH AND HOW TO

STUDY

This book has been prepared especially for class study. The teacher should endeavour to make his pupils talk the language as much as possible. The questions in lessons 6, 10, 15, and so forth, should be asked and answered once or twice orally with hooks closed. The teacher should take care that his pupils do not drag the vowels in speaking the language, but pronounce them simply and naturally in giving them a pure and short sound.

The pupils must form the habit of pronouncing strongly the accented syllable (always the penult), and very softly the endings (o, oj, aj, etc).

Persons who have no opportunity of attending an Esperanto class, should meet two or three to study together, and those who are compelled to study alone should read questions and answers aloud so as to form the habit of using the language orally.

To write the answers to the questions in lessons 5, 10, 15, and so forth, will be an excellent exer^

14 HOW TO TEACH AND STUDY

cise. The student should not try to write letters or compose other texts in Esperanto before being somewhat advanced in the exercises of this book; and when he shall feel ready for writing with the use of the dictionary^ he must take care never to translate into Esperanto any idiom or slang phrase which would not be well understood by a foreigner. He must express logically the ideas by Esperanto sentences built in the clearest and simplest way possible.

Only a very few new words are given in each lesson. The student should memorise them carefully and then he will understand perfectly every sentence printed in this book. If he should have any doubt about the meaning of a word^ the pupil should look in an Esperanto-English vocabulary (" Esperanto at a Glance ") and, if necessary, dissect tiie word in this way: patrinef patr = father; -in'= feminine; -6 = adverb; patrine, motherly.

The student should try to tell again by himself ,

the stories of lessons 5,10,15, and so forth, with 1

out the help of the book. -

^

PEONUNCIATION OF THE ESPER-ANTO LANGUAGE

The Alphabet

abcSdefgghhij) klmnoprsStuiivz

Vowels are pronounced as follows^ and each counts for one syllable. They do not combine with one another.

a = a in ^'star*' o = o in **f or/'

c = e in ^^f erry/' 'Uere'* ^'f ore'^

i = i in "automobile/' "clique** u = ou in "soup**

Pronounce all vowels irisJcly; never drag ihem.

(Vowels have the orcmary European pronunciation found in Spanish^ in^rman^ and in Italian: "do, re, mi, fa,** etc.)

Consonants are pronounc^as in English, except the following:

c = ts in "Tsar** J = s in "pleasure**

c = ch in "church** s = s in "see**

g = g in "good** 8 = sh in "she**

g = g in "gem** h = kh (German "ch**)

j = y in '*ye8** or *1)oy** u = w

Names of the Lettebs

a^ bo, CO, 60, do, e, f 0, go, go, ho, ho, i, jo, Jo, ko, lo, mo, no, po, ro, so, 80, to, u, fio, vo, zo.

EXAIiPLES OP PBONimOIATION

Boj = boy Scias = stsee-as

Baj = by Par = par

Vejn = vein Per = pear

Nau = now Pir = peer

Ciom = chee-om Per = por

Si = she Pur = poor

Pronounce the vowels irisJcly. The letters ; and U are consonants and therefore do not form separate syllables.

io (2 syllables). soifo (3 syllables),

jo (1 syllable). fojno (2 syllables).

ankaii (2 syllables). <" balau (3 syllables).

Every letter always keeps the same sound. Every worf is written as it is pronounced. The accent always falls on the last syllable but one: kAnti, Es-perAntOy gardEno, Ankau, malbOnaj, lam, tluj, file.

<,

\

4

EXERCISE

So many persons have asked that the Esperanto text-books contain keyed words showing prontm-ciation, that this is attempted here. As it is very hard to give by means of English vowels the exact sound of the Esperanto vowels^ the attempt is necessarily imperfect. The letter h is frequently inserted only to certify the vowel sound. Pronounce briskly ah, eh, ee, oh, oo, and you will be nearer to the sound of the Esperanto vowels a, e, ij Oj u.

Esperanto words are printed in black letters, and their pronunciation in small letters (the accented syllable is marked ').

Mi es'tas tre konten ta ke vi ven'is

Me ehs-tahs treh con-ten-tah keh ve veh-neess hodi'au kaj mi deziras atf'di ciujn ho-dee-ow ky me deh-zee-rahs ow-dee chee-oojm vi'ajn rakon'tojn. I'am, jam, tuj, cu, vee-ahyn rah-con-toyn. Ee-ahm, yahm, tooy, choo, colo, £emi ZO9 krajonoj, bona'jo ma-tsolo, cheh-mee-zo, krah-yo-noy, bo-nah-zho, mah-ku'loj, suke ro, jes, pa'go, pane'jo» ler-koo-loy, soo-keh-ro, yes, pah-jo, pah-neh-yo, lear-ne'jo, garde'no, ka'toj, Sipe'to. neh-yo, jar-deh-no, kah-toy, ahe-peh-to,

17

i

i .

1

\ ,

1

f

i

i

i

ESPERANTO IN FIFTY LESSONS

1. UNITA LECIONO (See Grammar, § 1 and § 2)

Se cstas la frato? Where is the brother?

En la domo kun la fratino. In the house with

the sister. £u li estas tie? Is he there? fcu vi estas? Are you? ^ da mi estas? Am I? Jes. Yes. Ne. No.

1. Eie estas la frato? Id estas en la domo.

2. Eje estas la fratino? La fratino estas en la domo.

3. Eie estas la domo? La domo estas tie.

4. Cu la domo estas tie? Jes, la domo estas tie.

5. Cu la frato estas en la domo? Jes, la frato estas en la domo.

& Cu li estas tie ? Jes, li estas tie. 7. Cu li estas kun la fratino? Jes, la frato estas kun la fratino en la domo.

20 ESPEEANTO IN FIFTY LESSONS

8. Cu la frato estas kun vi? Ne^ li estas kun la

fratino.

9. Cu li estas tie? Ne^ li estas en la domo.

10. Cu la fratino estas en la domo ? Jes^ la fratino

estas en la domo kun mi.

11. Cu vi estas kun mi? 'Se, mi estas kun la

frato.

12. Cu mi estas kun la fratino ? Ne, vi estas kun

mi.

13. Kievi estas? Mi estas tie kun li.

14. Cu la fratino estas kun la frato? Jes, la fra*

tino estas kun li.

15. Kie li estas? Id estas tie.

16. Kie estas la fratino? La fratino estas tie, kie

la frato estas.

17. Sae vi estas ? Mi estas tie kun la frato. . ^

18. ]^e li estas ? li estas en la domo, kie mi ettik. f

19. Kie estas la frato? La frato estas tie^ kie vi

estas.

20. Cu la fratino estas kun li? Jes, kie estas la

frato^ tie estas la fratino.

2. DUA LECIONO

(See Grammar, § 3 and § 10)

Cu via domo estas granda? Is your house latge? La sinjoro kaj la sinjorino. The gentleman and the lady.

ESPERANTO IN FIFTY LESSONS SI

Hi ludas en mia gardeno. They play in my garden.

La kato de la onldo. The eat of the tmcle.

Mi ne estas apud lia domo. I am not near hifi house.

1. Cn via gardeno estas granda? Jes, mia gar-

deno estas granda.

2. Kie estas la domo de via frato? La domo de

mia frato estas apud mia gardeno.

3. Cn via frato estas kun vi? Ne, li estas knn

mia f ratino.

4. Cn via onklo kaj via onklino estas tie? Ne, ill

ne estas tie. 6. Eie ili estas? Bi estas en via domo.

6. Kie estas via gardeno? Mia gardeno estaa

apnd via domo.

7. Cn vi Indas knn la kato de via onklo? Ne, mi

ne Indas kun lia kato, mi Indas kun mia kato.

8. Eie estas via fratino? Mia fratino estae knn

mia onklino en via gardeno.

9. Cn via frato estas knn la onklino? Ne,li estas

kun la sinjoro kaj la sinjorino en mia domo.

10. Eie estas via domo? Mia domo estas en la

granda gardeno de mia onklo.

11. Eie estas la gardeno de via onklo? Lia gardeno

estas apud la granda domo de via frato.

«« ESPERANTO IN FIFTY LESSONS

12. Cu li estas yia frato? Jes^ li estas mia frato

kaj la sinjoro estas mia onklo.

13. Kie liidas via frato? Mia frato Indas tie en

mia gardeno.

14. Cu li ludas kun vi? Ne^ li ne ludas kun mi; li

ludas kun mia onklino.

15. Kie estas via kato? Mia kato estas kun la

katino de mia onklo. ^16. Kie estas la sinjoro? Li estas kun mia frato en la gardeno de mia onklo.

17. Kie vi ludas kun via katino?

18. Mi ludas en mia granda gardeno.

19. Cu via katino estas granda? Ne^ mia katino

ne estas granda.

20. Cu vi ne ludas kun via kato? Jes^ mi ludas

kun mia granda kato.

21. Cu via onklo kaj via frato estas tie? Ne^ sin«

joro^ ili ne estas tie^ ili estas en mia gardeno.

22. Kie estas via onklino kaj la sinjoro? Hi estas

en via domo.

23. Kie estas via frato? Li estas kun ili en la

granda domo apud via gardeno.

24. Kie estas la sinjoro ? Li estas en la gardeno^

kie mia f ratino ludas kun lia kato. 26. Cu la gardeno estas apud la domo^ kie estas via onldo? Ne^ lia gardeno estas apud mia domo.

ESPEEANTO IN FIFTY LESSONS 23

3. TEIA LECIONO

(See Grammar, §4)

La bela cambro. The beautiful room. La belaj &ambroj. The beautiful rooms. Estas bona lampo. There is a good lamp. Estas malbona lampo. There is a bad lamp. Malgrandaj tabloj. Small tables. Kio? What? '^Tio. That. Siir. On.

1, unu ; 2, du ; 3, trL

1. Kie estas via 6ambro? Mia 6ambro estas en la

domo de mia onklo.

2. Ou la 6ambro de via frato estas tie? Jes, la du

fiambroj estas tie.

3. Kie estas viaj fratinoj ? Du fratinoj estas en

mia domo kaj unu ludas kun la katoj de mia onklino.

4. Kie estas la tri sinjoroj ? Ill estas en la belaj

6ambroj de mia granda domo. 6. Kio estas sur la tablo? Sur la tablo estas tri lampoj.

6. Ou ili estas bonaj lampoj? Unu estas bona

lampo kaj du estas malbonaj lampoj.

7. Cu via lampo estas granda? Jes, sinjoro, mia

lampo estas granda.

U ESPERANTO IN FIFTY LESSONS

8. Cu la lampo estas sur via tablo ? Ne^ sinjoro,

la lampo estas sur la granda tablo de via Sambro.

9. Cu via] Sambroj estas en la domo de via onklo ?

Ne, sinjoro, miaj £ambroj estas en la domo de mia f rato.

10. Eae estas la katoj? Una estas tie snr via

tablo kaj du estas en mia 6ambro.

11. Cu la katoj estas snr la tablo kon mia lampo?

Ne, mia frato, la katoj ne estas tie, kie estas lampoj.

12. Eio estas en via Sambro? En mia £ambro estas

dn malgrandaj tabloj.

13. Cu tio estas via gardeno? Ne, mia ^ardeno ne

estas tie; tio estas la ^rdeno de mia f rato kaj la domo de mia fratino.

14. Cu tio estas la domo de via onklo? Ne, sinjoro,

tio estas mia domo; lia domo estas apud via

gardeno. 16. Kio estas tie, sinjoro? Tie estas grandaj tabloj. 16. Cu viafratoludasenladomo? Ne, lineludas

tie, li estas en la gardeno kun miaj katoj.

4. KVABA LECIONO

(See Qrammar, § 5)

§i logas ce la avo. She stays at the grandfather's

(or, with the grandfather). Sia patro estas juna. Her father is young.

ESPERANTO IN FIFTY LESSONS «5

fiiaj gepatroj estis junaj. Her parents were

young. Maljuna avino. An old grandmofher* Maljunaj geavoj. Old grandparents. Jes, ni kuris tra la salono. Tes^ we ran through

the parlour. Kiu sidas sur tiu sego? Who sits on that chair? HieraS ili marSis. Yesterday they walked.

1. Eiu logas Se vi? Ce ni lo^ mia onklo kun

mia onklino.

2. Eie estas via patro kaj via patrino ? Miaj ge-

patroj estas te mia f ratino^ en lia domo.

3. Cu miaj gefratoj ludas en via salono ? Ne^ sin-

joro^ via frato kuras en la gardeno kaj viaj du fratinoj ne estas £e mi.

4. Cu Tiaj geavoj estas maljunaj ? Jes, ili estas

maljunaj.

5. Kiu sidas en la salono? Mia patrino estas tie

kun juna sinjorino kaj du maljunaj sin-joroj.

6. Cu vi ludis hierad kun viaj gefratoj ? Jes, mi

kuris tra la gardeno kun mia juna frato kaj ludis en la salono kun miaj tri fratinoj.

7. Cu viaj geonkloj ludas kun katoj ? Jes, en ilia

domo estas tri katoj. 8* Cu estas katoj en via domo? Jes, estas du katoj, kaj ili kuras tra la fiambroj, marias sur la tabloj kaj la segoj.

26 ESPEEANTO IN FIFTY LESSONS

9. Ou estas lampoj sur viaj tabloj? Ne, sinjo-rino^ miaj lampoj ne estas en la Sambroj^ kie kuras la katoj.

10. Kiu logis ce via frato? Oe mia frato logis miaj

geonkloj kaj la sinjoro^ kiu estis kun vi hierau.

11. .Ou tiu sinjoro estas en mia 6ambro? Ne, li

sidas en la 6ambro, kiu estas apud la salono.

12. Kio estas tie? Tie estas unu tablo kaj du

segoj, kiuj estas malbonaj.

13. Kiu logas en tiu granda domo? Tie logas la

gesinjoroj, kiuj estis kun ni hierafi.

14. Ou via onklino logas 6e vi? Ne, §i logas 6e mia

avino kun la du maljunaj sinjorinoj, kiuj sidis apud vi en la salono.

15. Kiu sidis gur la sego apud la via? Tie sidis

juna sinjoro, kiu logas kun mia frato 6e nia avo.

16. Ou via frato sidas ajtid vi 6e la tablo ? Ne, fie

la tablo mia frato sidas apud mia juna fratino.

5. KVINA LECIONO

(See Grammar, § 38, suffix -IN)

Nevo, nephew. Sinjoro, Sir, Mr., gen-Ktizo, cousin (masc.). tleman.

Filo, son. Frau^o, bachelor.

Edzo, husband. Fraufino, miss.

ESPEEANTO IN FIFTY LESSONS 27

Infano» child. -

Knabo, boy.

Parenco, relative.

Nepo, grandson.

Fianco, fianc6*

AmikOy friend.

ServistOy servant

NajbarOy neighbour.

Gasto, guest

bo-, -in-law.

Bopatro, father -inlaw.

Bopatrino, mother-in-law.

Tre, very.

Ankorau, still.

Ofte, often.

Malofte, seldom.

Ciam, always.

Plena, full.

Multe, much.

Miilta(j), maiiy.

Alia, other.

Ankau, also.

Afabla, kind.

Gaja, gay.

Homo, human b e-ing.

Hoxnoj, people.

Placi (al li)^ to please

(him). §ati,tolike. JUJ^^^^. Serci, to joke. j, ,t jJ-

Mangi, to eat.

Mango, meal.

Vespcro, evening.

Amuza, amusing.

Trankvila, quiet.

Paroli, to speak.

Sed, but.

Zorgi, to care.

Pri, about.

Domo, house.

Nova, new.

Hundo, dog.

Besto, beast

Kago, cage.

Birdo, bird.

Krli, to'cry out

•Laca, tired.

Voli, to wi8h/>*to will.

Oni, one (pronoun).

Vcni, to come.

Al, to.

Kontenta, pleased^ glad.

6ar, because, for.

Sola, alone.

Fremda, foreign.

-ejr

28 ESPERANTO IN FIFTY LESSONS

LA FAMILIO

La f amilio de mia onklo estas tre granda. Ida] dn filoj kaj liaj tri filinoj estas niaj gekuzoj. Hi estas ankoraii junaj geknaboj^ kaj ni ofte ludas kun ili^ En la domo de mia onklo log^ ankoraii multaj aliaj homoj. Liaj da fratinoj logas 6e li^ kaj la frato de lia edzino^ lia bofrato^ ankaii estas lia gasto. Mia onklo estas tre afabla homo^ kaj al li pla6as plena kaj gaja domo. li Satas lerci kun parencoj kaj amikoj. Mango £e H'estas £iam tre gaja. Mia onklino estas trankvila kaj ne parolas multe^ sed bone zorgas pri la domo. Estas de mia onklo dn servistinoj kaj nnu servisto, kinj estas malnovaj amikoj de la familio. Ni tre ofte estas £e nia onklo kaj Indas kun liaj infanoj. Ilia hnndo estas tre granda kaj iliaj katoj tre midtaj. La bestoj ankaii tre plafias al mia onklo, kaj en lia bela gardeno estas kago kun fremdaj birdoj. En la salono ankaii estas birdkago snr malgranda tablo. Hieratl la kato sidis apnd la kago kaj la birdoj midte kriis.

Hieratl estis 6e mia onklo vespermango kun nia familio. Miaj gepatroj kaj miaj gefratoj estis tie, kaj ni estis tre gajaj. Mia onklo kaj mia patro multe Sercis, la sinjorinoj multe parolis kaj la infanoj multe mangis. Ce mia onklo la segoj estas tre grandaj kaj sur ili oni bone sidae. Tio tre plaSas al mia juna frato^ kin §atas bone sidL

ESPERANTO IN FIFTY LESSQNS M

Mia avo ankaii estis 6e la tablo kun ni^ 'sed mia avino estis laca kaj ne volis venL Mia juna kuzino estis malkontenta^ 6ar Si sidis apud mia frato^ kaj li ne estis af abia kun Si. I Si ne volis kuri kun ni en la gardeno, kaj §i ludis sole kun la katino. Post la vespermango venis du junaj gesinjoroj, kiuj estas bonaj geamikoj de mia onklino. Hi estas gefian&)j kaj tre plaSis d ni^ 2ar ili estis tre gajaj kaj afablaj kun la infanoj kaj ankaii kun la maljunaj personoj. La fianSino venis al mia malgaja juna kuzi^o kaj ludis kun gi. Baldaii la fratQino kaj la knabino estis tre bonaj amikinoj.

A. QUESTIONS TO ANSWER WITH " YES ''

1. Cu la familio de via onklo estas granda? Jes,

lia familio estas granda.

2. Cu via onklo estas af abla ? Jes^ li estas af abla.

3. Cu via onklino estas trankvila?

4. Cu via frato estas gaja? 6. Cu via kuzino estas jima?

6. Cu la inf anoj Satas kuri?

7. Cu vi datas ludi kun inf anoj?

8. Cu la domo de via onklo estas plena?

9. Cu via patro fiereas ofte?

10. Cu via patrino venas ofte al via onklino?

11. Cu vi Satas vespermangi kun viaj gekuzoj? 18. Cu la segoj estas bonaj fie via onklo?

B. QUESTIONS TO ANSWEE WITH " NO ''

1. Cu via frato estis afabla kun via kuzino? Ne,

li ne estis afabla kun Si.

2. Ou via onklino parolas multe?

3. Cu via patrino estis laca?

4. Cu via onklo estas ofte malgaja?

5. Cu hundoj ludas kun katoj?

6. Cu la junaj gefian6oj estis malafablaj?

7. Cu ili malpla6is al vi?

8. Cu via domo estas apud la domo de via onklo?

9. Cu la geservistoj de la onklo estas novaj ?

10. Cu la geknaboj malSatas mangi?

11. Cu la biaboj estas ofte laeaj ?

12. Cu la knabinoj malofte parolas?

C. QUESTIONS TO ANSWEE WITH THE

NAME OF A PEESON (WHO ?)

1. Kiu logas 6e vi? Miaj gepatroj logas de ml

2. Kiu vesperman^ kun vi?

3. Ei)i estas via gasto?

4. Kiu logas te via onklo?

5. Kiu ludis kun la katoj?

6. Kiu estis malkontenta?

7. Kiu estis malafabla?

8. Kiu ludis kun via kuzino?

9. Kiukuristralagardeno?

10. Kiu §ercis kun via onklo?

11. Kiu ne parolis multe?

-1

ESPEEANTO IN FIFTY LESSONS 81

12. Kiu zorgas pri la domo?

13. Al kiu venis la frafilino?

14. Pri kiu vi parolis?

15. Oe kiu vi logas ?

16. Al kiu pla6is la gefiaii6oj ?

17. Kun kiu vi parolis hieraii?

D. QUESTIONS TO ANSWER WITS THE

NAME OP A THING (WHAT?)

1. Kio estas sur la tabic? Lampo estas tie.

2. Kio estas en via 6ambro?

3. Kio estas en la kago?

4. Kio plafias al via onklo?

5. Kio estas en via domo?

6. Sur kio estas la lampoj?

7. En kio estas la birdoj?

8. Pri kio vi parolis kun mia patro?

9. Tra kio vi kuris hieraii?

10. Kun kio ludas via juna frato?

11. Pri kio vi estas kontenta?

E. QUESTIONS TO ANSWER WITH THE

NAME OF A PLACE (WHERE?)

1. Kie estas via Sambro? Mia 6ambro estas en la

domo.

2. Kie estas la gardeno? La gardeno estas apud

la domo.

82 ESPEEANTO IN FIFTY LESSONS

3. Kie vi ludis hieraii?

4. Kie vi vespermangis?

5. Kie estas la grandaj tabloj ?

6. Kie estas la birdoj?

7. Kie estas la birdkago?

8. Kie estas via avino?

9. Kie manias la hundo?

10. Kie logas via amiko?

11. Kie estas la aliaj knaboj?

12. Kie via kuzinoludis sole?

13. Kie ni sidas?

6. SESA LECIONO

(See Grammar, § 5)

Hodiai!, to-day.

Morgail §i okazos, to-morrow it shall happen.

Om kredos ke §i estas vera, one will believe that

it is true. AkcidentOy accident. Urbo, town, city. Dometo, cottage. Beleta, pretty. La knabeto falls de la fenestro, the little boy

fell from the window. Kianit when; Tiam, then.

1. Kio okazis hodiaH? Hodiail beleta knabeto falls de fenestro.

, ESPEEANTO m FIFTY LESSONS 83

2. Kie ^ okazis? di okazis apud mia domo.

3. Cu vi estis tie^ kiam gi okazis ? Ne^ mi ne estis

tie.

4. Cu li falis de granda domo? Ne^ la knabeto

falls de malgranda domo. 6. Ou gi estas la dometo de Sinjorino A.? Jes, gi estas 3ia dometo.

6. Cu la knabeto logis £e li? Jes^ li logis 6e

S-ino A.

7. Kiu li estis ? Li estis §ia nevo.

8. Cu li estas la sola nevo? Ne^ estas du aliaj

nevoj kaj unu nevino.

9. Kiam okazis la akeidento? Ci okazis hieratL

10. Cu la gepatroj de la knabeto estis tie? Ne, ili

ne estis tie.

11. Kie ili logas? Ili logas en alia urbo.

12. Kiam ili venos? Ili venos morgaii.

13. Cu vi ne kredas, ke ili venos hodiaii? Ne, mi

ne kredas.

14. Cu la onklino estis en la domo, Mam ^ okazis?

Jes, Si estis tiam en la domo.

15. Kie ludis la knabeto? li ludis 6e la

fenestro.

16. Cu vi kredas, ke la onklino estis ankafi 8e la

fenestro ? Ne, mi kredas, ke %\ estis tiam en alia Sambro.

17. Cu vi parolis kun la sinjorino? Ne, sed mia

frato venis al Si.

34 ESPEEANTO IN FIFTY LESSONS

kredas^ ke mi venos al §i morgaii kun mia patrino. 19. Cu la inf ano estas la knabeto^ kin ludis hieratl kun miaj filetoj ? Ne, sinjoro, mi kredas, ke 11 estas alia knabo.

7. SEPA LECIONO

(See Grammar, § 14)

Rapida, quick; rapide» quickly.

Li laboras pli bone ol §i, he works better than she.

Montoj estas pli altaj ol montetoj, mountains

are higher than hills. Proksima al mi, near to me. Malproksima de li, far from him.

1. Cu via dome estas proksima al la mia? . Ne,

sinjoro, gi ne estas proksima al la via, 6ar gl estas apud la monteto.

2. Cu la monteto estas tre malproksima? Jes,

sinjoro, gi estas pli malproksima ol la domo de mia onklo.

3. Cu vi kuras rapide ? Ne, sinjoro, mi kredas, ke

mia frato kuras pli rapide ol mi.

4. Cu via frato estas alta? Ne, sinjoro, mi estas

pli alta ol li.

5. Cu vi estis en la 6ambro, kiam mia kuzo venis?

Ne^ mi estis tiam sur la monteto.

1

ESPEEANTO IN FIFTY LESSONS 86

6. Cu vi datas mar§i sur inontoj? Jes^ mi pli

datas marSi sur inontoj ol en la nrboj.

7. Ou via nevino bone laboras? Jes, sinjoro, sed

§i ne laboras pli bone ol la aliaj knabinoj.

8. Eio estas pli bona ol laboro? La infanoj

kredas^ ke ludo estas pli bona ol laboro.

9. Kie estas la nrbo, kie vi logis kun via frato?

Oi estas tre malproksima.

10. Kiam via frato venis al tin nrbo ? Li venis al

gi, kiam li volis labori kun mi.

11. Ou la bestoj placas al vi? Jes, kaj la hundoj

ankoraii pli placas al mi ol la aliaj bestoj.

12. Kiu ludas kun vi pli ofte ol mia filo? Mia

kuzo ludas kun mi pli ofte, tax li logas en mia domo.

13. De kie venas mia amiko ? Li venas de urbeto

malproksima sur la montoj.

14. Cu li 6iam logis sur la montoj ? Jes, 6ar liaj

gepatroj kaj liaj gefratoj logas tie.

15. Cu vi estis en tin urbeto? Jes, mi logis en gi,

kiam mi estis tre juna.

8. OKA LECIONO

(See Grammar, § 15)

Malpli lerte ol si, less cleverly than she. La plej mirinda el ill, the most wonderful of them.

86 ESPERANTO IN FIFTY LESSONS

La malplej dolca voco, the least sweet voice. Porta, strong; kanti, to sing.

1. Cu via fratino estas malpli forta ol vi? Ne^

sinjoro^ Si estas mnlte pli forta.

2. Kin Irantas la plej bone el viaj fratinoj ? Mia

plej juna fratino kantas la plej bone.

3. On Sia vo6o estas pli forta ol via vo6o? Ne,

sed ^ estas mnlte pli dol6a.

4. Cu la vo6o de mia kuzino pla6as al vi ? Jes^ §ia

vo6o estas tre bela. 6. Cu via amiko kantas ofte? Ne^ 11 ne Satas kanti^ car lia vo6o estas tre maldol6a.

6. Cu maljunaj personoj kantas bone? Ne, ili

malofte kantas bone, 6ar ilia vo6o estas malforta.

7. Cu via filino estas lerta por labori? Ne multe,

sed Si estas pli lerta por ludi.

8. Kiu estas tin mirinda homo ? Li estas la plej

forta homo el mia urbo.

9. Cu via malnova servisto ne estas pli forta ol li?

Ne, car mia servisto estas multe pli maljuna.

10. Cu la knabinoj de via urbo kantas bele? Mi

kredas, ke ili bele kantas, sed ne pli ol la knabinoj de aliaj urboj.

11. Eie estas la plej altaj montoj ? La plej altaj

montoj estas en Azio.

12. Cu la montoj en Ameriko estas altaj? Jes,

ESPERANTO IN FIFTY LESSONS 87

13. Cu tiu] infanoj estas viaj ? Ne, miaj infanoj estas pli jiiiiaj ol tiuj. <

9. NAtJA LECIONO

(See Grammar, § 11)

Ni amas lin» we love him.

La fiSo mangas muSon, the fish eats a fly.

Mi trinkis bonan teon, I drank good tea.

Kion vi faros? what will you do?

Cu vi havas purajn tasojn? have you clean cups?

1.. Cu vi Satas la teon? Jes, mi Satas ^ tre multe.

2. Kion vi mangos? Mi mangos fiSon.

3. Cu via fi§o estas bona? Jes, gi estas bona kaj

mi estas kontenta gin mangi.

4. Kion vi trinkos, sinjoro ? Mi trinkos teon.

6. Cu vi ne 8atas bieron? Ne, sinjoro, teo plafias al mi pli ol biero.

6. Kiu volas trinki bieron? Mi kredas, ke mia

patro trinkos bieron.

7. Kion vi havas en via glaso? En mia glaso mi

havas bieron.

8. Kion vi havas en la biero? En la biero mi

havas mudon.

9. De kie venas tiu muSo? Oi falis, kuris sur la

tablo kaj venis al mia glaso.

88 ESPEEANTO IN FIFTY LESSONS

10. Ou viaj glasoj estas puraj, sinjorino? Jes,

sinjoro, mi 6iam havas purajn glasojn.

11. Cu estas vere^ ke Si havas 6iam purajn glasojn?

Ne^ mia amiko^ mi ne kredas tion.

12. Sinjorinoj^ 6u viaj glasoj estas ankaii mal-

puraj ? Ni ne havas glasojn.

13. Cu vere vi ne havas glasojn? Ne, ni havas

tasojn, 6ar ni trinkas teon.

14. Cu la teo, kiim vi trinkas, estas bona ? Jes, sed

hierau ni trinkis pli bonan teon. 16. Kiam vi estis en tiu urbo? Ni estis tie hieraiL

16. Cu la muSoj manias fi§ojn? Ne, mia amiko,

sed la muSojn mangas fi§oj.

17. Cu la fi§oj mangas homojn? Ne ofte, sed la

fiSojn mangas ofte homoj.

18. Kion vi faros morgaii? Morgaii mi ludos kun

miaj gekuzoj.

19. Cu vi amas viajn gekuzojn ? Jes, mi amas ilin,

sed mi amas ankoraii pli miajn bonajn amikojn.

20. Cu vi amas vian onklon? Jes, mi amas lin

multe, kaj ankaii li amas min.

21. Cu tiu sinjorino malamas vian filinon? Jes,

mi kredas tion, 6ar Si estas tre malafa-bla kun SL

22. Eliun vi amas? Mi amas multajn personojn,

Muj ne amae min.

ESPERANTO IN FIFTY LESSONS 39

10. DEKA

(See Grammar,

Vilago, village. Kelkaj, some. Strato, street. Strateto, lane, alley. Placo, square. Butiko, shop. Publika, public. Lemiy to learn. LemejOy school. Vendi, to sell. Vendcjo, store. Vendisto, seller. Kombi, to comb. Kombejo, barber shop. Kombisto, barber. Pano» bread. Panejo, bakery. Panisto, baker. Unua, first Dua, second. Tria, third. Diversa, diverse. Multaj, many. Afero, thing. GibOy himip. Dorso^ back.

LECIONO

§ 38, suffix -EJ)

Spico, spice. Sukero, sugar. Pipro, pepper. Salo, salt. Bombono, candy. Blanka» white. Stofo, goods, stuff. Infano, child. Ami, to love. Car, because. Tamen, however. Koro, heart. Franco, Frenchman. Dum, while. Razi, to shave. Jam, already. Trankvila, quiet. Sed, but. Labori, to work. Pari, to do, to make. Kafo, coffee. Kafejo, caf6. Oni povas, one may,

one can. Povi, to be able. Cokolado, chocolate.

40 ESPERANTO IN FIFTY LESSONS

Vino, wine. Instnii, to teach. '

Afi, or. Diri, to tell.

Cirkau» around. Kredi, to believe.

IrU to go. Tagmango^ to lunch.

Mateno, morning. Post, after.

Gis, until. Helpi, to help.

Tago, day. A6eti, to buy.

Mezo, middle. Nova» new.

Tagmezo^ noon. Ankafi, also.

MIA VILAOO

Mia vilago estas tre malgranda. Oi ne estas sur monto^ sed ^ estas apud monteto pli alta ol la plej alta domo en la vilago. En mia vilago estas unu granda placo kaj kelkaj stratoj kaj stratetoj. Sur la* placo estas kelkaj butikoj kaj la publika lemejo. V

t La unua butiko estas vendejo de multaj diversaj aferoj. La vendistino estas xaaljuna sinjorino kun malbela gibo sur la dorso. Si yendas spicojn^ suke-ron, salon, pipron, bombonojn, paperon, §tof ojn kaj multajn aliajn aferojn. La infanoj ne multe amas §in, 6ar Si estas tre maljuna kaj malbela; tamen Si havas tre bonan koron. La dua butiko estas la kombejo. La kombisto estas juna Franco, tre afa-bla kaj gaja. Dum li razas kaj kombas la homojn, 11 parolas kaj Sercas kun ili. La tria butiko estas la panejo. La panisto estas jam maljuna kaj 11 estas

ESPERANTO IN FIFTY LESSONS 41

pli trankvila ol la kombisto^ sed li laboras pli bone. Li faras tre bonajn panojn kaj panetojn, kiujn li vendas en la butiko. Apud lia vendejo estas kafejo, kie oni povas trinki teon, kafon, dokoladon^ bieron an vinon. En la kafejo estas du 6ambro]; nnu kun multaj malgrandaj tabloj^ kaj la alia kun unu sola granda tablo kaj multaj segoj 6irkaii gi.

Pli malproksime sur la placo, estas la lemejo de mia vilago. La infanoj iras^n la mateno al la lerne-jo^ kaj ili laborae tie gis tagmezo. Du instruistoj instruas la knabojn kaj tri instruistinoj instruas la knabinojn. En mia vilago la knabinoj estas pli multaj ol la knaboj. Unu instruistino diris al mi, ke ili laboras pli bone ol la knaboj, sed multaj homo j ne volas kredi tion. Ce la tagmezo la gekna-boj iras tagmangi, kaj post tio ili helpas la gepa-trojn ail ludas sur la place. Kelkaj knabinoj a6etas bombonojn 8e la maljuna giba vendistino, sed^aj bombonoj estas tre malnovaj kaj ne tre bonaj.

Hieraii unu el la instruistoj venis ankati al Sia butiko por afieti paperon, sed &i ne havis belan blankan paperon, kaj li ne estis kontenta. Mi ne kr^das, ke li povas aSeti pli bonan paperon en la vilago, 6ar la maljuna sinjorino estas la sola, kiu vendas paperon tie.

A. QUESTIONS TO ANSWEE WITH '' YES ''

1. Cu mia vilago estas malgranda? Jes, gi estas malgranda*

42 ESPEBANTO IN FIFTY LESSONS

2. Cu la montoj estas altaj? Jes^ ill estas

altaj.

3. Cu mia vilago estas apud monteto?

4. Cu la monteto estas pli alta ol la domoj en la

vilago? 6. Cu la butikoj estas sur la placo?

6. Cu estas panejo en mia vilago?

7. Cu estas ankau kombejo ?

8. Cu oni povas a6eti bombonojn en mia

vilago ?

9. Cu estas multaj knabinoj en la vilago? 10. Cu la instruisto instruas la knabojn?

B. QUESTIONS TO ANSWER WITH " NO ''

1. Cu mia vilago estas granda? Ne^ gi estas mal-

granda.

2. Cu gi estas sur monto?

3. Cu la domoj estas pli altaj ol la monteto?

4. Cu estas multaj placoj en la vilago?

6. Cu vi iras al la lernejo de mia vilago?

6. Cu mi havas kuzon tie ?

7. Cu la vendistino estas juna?

8. Cu Si estas malbona?

9. Cu la kombisto estas malgaja?

10. Cu la panisto estas maltrankvila?

11. Cu la knaboj estas pli multaj ol la knabinoj en

la lemejo ?

C. QUESTIONS TO ANSWER WITH THE NAME OF A PERSON (WHO? WHOM?)

1. Kiu estas 6e vi ? La panisto estas 6e mi.

2. KiuN instmas la instmistinoj? Hi instruas

la knabinojn.

3. Kiu instruas la knabojn?

4. Kiu vendas sukeron?

5. Kiu afietas bombonojn?

6. Kiu kombas la homojn?

7. Kiu faras panon?

8. Al kiu vi iras?

9. Ce kiu vi tagmangis?

10. Kiun la infanoj ne amas?

11. Kiun la knaboj helpas?

12. Al kiu §i vendis paperon?

D. QUESTIONS TO ANSWER WITH THE NAME OF A THING (WHAT?)

1. Kio estas tio ? Tio estas granda tablo.

2. KioN faras la panisto ? Li faras bonaN panoN.

3. Kio estas sur la plaeo de la vilago?

4. Kion vendas la maljuna sinjorino?

5. Kion §i havas ?

6. Kion a6etas la knabinoj ?

7. Kion faras la kombisto?

8. Sur kio estas la glasoj?

9. Elion manias la knabinoj ?

■«■»»•

44 ESPERANTO IN FIFTY LESSONS

10. Kio estas malnova 6e la yendistino?

11. Kion volis a6eti la instruisto?

12. Eion vi aSetis hierati en la vilago?

13. Kion oni trinkas en la kafejo?

E. QUESTIONS TO ANSWEE WITH THE NAME OF A PLACE (WHERE?)

1. Kie estas la monteto ? Oi estas apud la vilago.

2. Kie estas la butikoj?

3. Kie estas la domoj ?

4. Kie vi logas?

5. Kie logas la kombisto?

6. Kie vi aSetae vian panon?

7. Kie viaj infanoj lemas?

8. Kie oni povas afieti paperon?

9. Kie oni povas trinki teon?

10. Kie la knabinoj a£etas bombonojn?

11. Kie logas la instruistinoj ?

12. Kie ludas la infanoj?

F. QUESTIONS TO ANSWER WITH A COM-PLEMENT OF TIME (WHEN?)

1. Kiam vi venis al nia vilago ? Hieraii mi venis

algi.

2. Kiam vi estas en via domo ? Mi estas tie en la

f

mateno.

ESPERANTO IN FIFTY LESSONS 46

3. Kiam la kombisto lercas? Li Sercas^ dum li

razas la homojn.

4. Kiam vi ludis sur la placo? Mi ludis tie^ kiam

mi estis juna.

5. Kiam vi acetis vian panon?

6. Kiam la knaboj iras al la lernejo?

7. Kiam la infanoj iras tagmangi?

8. Kiam ili ludas sur la placo?

9. Kiam ili lemas?

10. Kiam la vendistino estas kontenta?

11. Kiam la kombisto estas gaja?

11. DEK UNTJA LECIONO

(See Grammar, § 3, § 32, and § 33)

Kiun vi vidas? Whom do you see?

Kiun kukon vi prenas? Which cake do you take?

Mi donos tiun kukon kaj prenos tiun ci. I will

give that cake and take this one. Tiuj, kiuj restas longe. Those who remain long.

1. Kiu estas tiu homo? Tiu homo estas la sin-

]oro, kiun ni vidis hierati sur la strato.

2. Cu vi prenos tiun glason? Ne, mi prenos tiun

£i, 6ar gi estas pli grapda.

3. Kju bone laboras ? Tiu, kiu ne multe parolas.

4. Kiuj homoj mangis mian kukon? Tiuj, kiuj

venis en la mateno.

46 ESPERANTO IN FIFTY LESSONS

5. KiuJDr tasojn vi volas havi ? Mi volas havi

tiujn tasojn, kiuj estis hieraii sur via tablo.

6. On vi vidis la glason, kiun Si prenis ? Ne, sed

mi vidis tiun, kiun vi prenis.

7. Cu vi vidis kiun kukon li mangis? Jes, li

mangis la kukon, kiun vi aSetis hierau.

8. Kiujn tasojn li afietos? li a6etos tiujn mal-

grandajn tasojn, kiujn lia onklino vendas.

9. Cu tiu ci teo estas pli bona ol tin? Jes, gi

estas multe pli bona, fear mi acetis tiun 6i en la urbo, dum vi a6etis tiun en via vilago.

10. Cu vi kredas, ke la top, kiun oni vendas en la

urbo, estas pli bona ol tiu, kiun oni vendas en la vilago? Mi ne diros tion, sed en la vilago la teo restas en la butikoj pli longe ol en la urbo, fcaj gi estas malpli nova.

11. Kiun domon vi volas a6eti? Mi volas aSeti

tiun belan dometon, kiu estas apud la mon-teto. 13. Kiu estas en via cambro? Tie estas la du knabetoj, al kiuj mi donis kukon hierau.

13. Cu vi jam vidis tiun 6i homon ? Jes, mi kredas,

ke li estas tiu, kiun mi vidis en la kafejo.

14. Ce kiu tablo vi sidos ? Mi sidos 6e tiu 6i tablo

apud mia kuzo.

■ i.

<-:>^ -r ^

ESPERANTO IN FIFTY LESSONS 47

12. DEK DUA LECIONO^

(See Grammar, § 38, suflBx -EBL)

Tie, there.

Tic ci, here.

Vetero, weather. ' ^

Tempo, time, it.^-v- <t -

Deziri, to desire, to wish.

Tio estas mangebla, that is eatable.

Tio £1 estas netrinkebla, this is undrinkable.

1. Elie vi estas? Mi estas tie ti en mia

fiambro.

2. Kie estas via fratino? Si estas en la salono.

3. Eiu estas tie kim §i? Miaj geonkloj parolas

tie kim Si.

4. Cu vi afietis tion, kion mi deziris? Jes, sin-

joro, tie ci estas viaj tasetoj kaj tie viaj glasetoj.

5. Cu vi ne mangle vian kukon? Ne, mi gin ne

povis mangi, 6ar gi estas ne mangebla.

6. Eion yi prenis tie 6i sur la tablo? Mi prenis

tion 6i.

7. Cu vi ne povis vidi la montojn? Jes, mi povis

vidi ilin; la vetero estis tre bela kaj ili estis videblaj.

8. Cu vi ne povis trinki tiun 6i teon? Ne, mi ne

trinkis vian teon; gi estas trinkebla, sed tre malbona.

48 ESPERANTO IN FIFTY liBSSONS

9. Kion yi donis al tinj knaboj ? Mi donis al ili tion^ kion mi afietis en la nrbo hieratl ma-tene.

10. Eliam vi venis al mia frato? Mi venis al 11

tagmeze kaj tagmangis knn lia familio.

11. Cn vi vespermangos knn ni^ kiam vi venos al

la nrbo? Mi kredas^ ke mi ne povos fari tion^ 6ar mi ne havos tempon.

12. Cu tin jnna vendisto bone donis al vi tion^ kion

mi a6etis en lia yendejo? Li donis al mi tion^ kio estas tie ti snr mia tablo.

13. Cn vi povas fari tion 6i, sinjoro? Ne, mia

knabo, mi estas maljuna kaj vi estas mnlte pli f orta ol mi.

14. Cn tin 6i knabino fans tion 6i? Ne, fraftlino, ^/ tin 6i knabo faris tion kaj jtiA frathio tion 6i.

13. DEK TEIA LECIONO

(See Grammar, §♦€)

^odiau vespcre. This evening; to-night Morgaii posttagmeze. To-morrow afternoon. ICiel vi sanas? How are yon? Ticl bone? So well? Tiel bone kiel si. As well as she. §i deklamas kiel aktorino. She recites like an actress.

ESPERANTO IN FIFTY LESSONS 49

1. Kiu deklamos morgati vespere? Mia kuzino

kaj §ia bofrato deklamos.

2. Kiu deklamas pli bone ? Mia kuzino deklamas

pli bone ol 11.

3. Cu vi kantas tiel bone kiel via frato? Ne,

sinjoro, li kantas multe pli bone ol mi.

4. Bonan tagon, frattlino, kiel vi sanas? Tre

bone^ sinjoro^ kaj mia patrino ankau estas , en tre bona sano.

5. Cu via filino kantas bele? Jes^ §i havas la

vocon de mia edzino^ kaj §1 kantas tiel bele kiel gi.

6. Eliam vi vespermangos kun ni, sinjoro? Mi

faros tion, kiam mi povos, sed mi estas tiel okupata en la urbo!

7. Kiel laboras via knabo en la lernejo? Li ne

tre bone laboras; mi ne estas tiel kontenta pri li, kiel mi estis pri lia frato.

8. Cu via alia filo laboris pli bone ol tiu 6i? Jes,

li lemis kiel bona knabo, dum tiu 61 ludas pli ofte ol li laboras.

9. Cu vi havas multajn infanojn en via lernejo?

Jes, sinjoro, eed ni ne havas tiel multajn knabinojn kiel vi en via lernejo; ni havas pli multajn knabojn. 10. Kie estas la instruistino? Si ne estas tie £i; di iris al la urbo hodiau posttag-meze.

50 ESPERANTO IN FIFTY LESSONS

11. Kiam viaj infanoj tagmangas ? Ill tagmangas

en la tagmezo tie 6i^ en la plej granda 6am-bro de nia lemejo.

12. Kion ili trinkas en ilia tagmango? Ili povas

trinki 6okoladon aii teon^ sed la pli mnltaj prenas teon, 6ar tre bonan Sokoladon ni ne povas a6eti tie 6i

14. DEK KVARA LECIONO

(See Grammar, § 5, Conditional)

Tie! rapide kiel eble. As fast as possible. Kiel eble plej malrapide. The slowest possible. Se mi estus rica» mi vojagus ofte. If I were

rich, I would travel often. Cu vi estus felica, se vi ricevus leteron de li?

Should you be happy if you should receive

a letter from him ? Li opinias. He believes, he thinks.

1. Kie vi logus, se vi estus en la urbo? Mi logus

kiel eble plej malproksime de la maltrank-

vilaj stratoj. -2. Cu vi kredus min, se mi dims al vi tion 6i ? Ne,

sinjoro, mi vin ne kredus, 6ar tio 6i estas

malvera. 3. Kion vi farus, se vi estus malri6a? Mi laborus

pli multe kaj mi mangus malpli bone.

BSPEEANTO IN FIFTY LESSONS 61

4. Kiam vi vojagos kun via edzino? Ni vojagos kiam ni estos pli riSaj.

6. Kiu instruus la infanojn^ se la instmisto irus lo^ en la urbo? Se li farus tion^ ni havufi alian sinjoron kiel instruiston en la lernejo.

6. Cu vi volus preni tiun 6i kukon? Ne, mi ne

volus f ari tion^ 6ar tin knabo^ kiu a6etis ^, ne matenmangis hodiau.

7. Kiu volus kanti morgaii kun tiuj fraulinoj?

Mi tre §atus helpi ilin^ se mi havus pli belan voSon^ sed malfeli6e mi kantas tiel malbele kiel mia kuzo.

8. Cu via onklino ne povus veni kun ni morgaii

al la koncerto ? Ne, §i ne povus, 6ar se §i ne restos en la domo, §i estos malsana.

9. Cu vi rapide kuros al la 6ambro de mia avino?

Jes, sinjoro, mi kuros tiel rapide kiel eble.

10. Cu vi volus preni tiujn 6i du segojn kaj doni

ilin al la servisto? Mi tre §atus fari gin, se mi povus; sed mi ne estas tiel forta, kiel vi opinias.

11. Cu via patro venos morgaii al nia vesper-

mango? Id eerte venus, se li ne estus malsana; sed lia malsano estas pli forta hodiaii ol gi estis hierail, kaj mi ne opinias ke li povos v^ii

62 ESPERANTO IN FIFTY LESSONS

15. DEK KVINA LECIONO

(See Grammar, § 9 and § 38, sufiBbs: -AD)

Inter, between, among. Gimnastiko, gymnastics.

Sur, on. Sub, under. Simpla, simple. Etago, floor, story. Nut, only. Tegmento, roof. Tero, ground, earth. Antau, before. Ciu, each. Ciuj, alL

Ekzerco, exercise. Tro, too, too muc^ Longa, long. Ambau, both. Efi; even.

Pardoni, to forgive. Facila, easy. Devi, must, ought,

have to. Auskulti, to listen.

to

Ciumatene, every Puni, to punish.

morning. Flugi, to fly.

Ciutage, every day. Kapti, to catch. Komenci, to begin. Leciono, lesson. Klaso, class, classroom. Supre, upstairs. Malsupre, downstairs. Capelo, hai

Legi, to read. Legado, reading (n.). Skribi, to write. Skribado, writing (n.). Konservi, to keep. Kalkuli, to count. -Kalkulado, counting

(n.). Vorto, word. Frazo, sentence. Lerta, clever. K. T. P. Jand so forth. Problemo, problem.

Vesto, coat Libro, book. Kajero, copybook. Plumo, pen.

jtielplu) etc.,

ESPERAFTO IN FIFTY LESSONS 53

LA LERNEJO

La lernejo de nia vilago estas sur la granda placo inter la domo de la kombisto kaj la panejo. Gi ne estas tre granda domo, sed ^i estas blanka, simpla kaj pura. La lernejo havas nur tri etagojn, la teretagon sur la tero, la unuan etagon kaj la duan etagon sub la tegmento. Sur la teretago estas granda 6ambro, kie povas sidi ciuj infanej de*la lernejo. Ciumatene ili kantas tie antaii la komeneo de la lecionoj.

Sur la unua etago estas kvar 6ambroj; unu klaso por la knaboj, du klasoj por la knabinoj kaj unu fiambro por la vestoj kaj 6apeloj de la infanoj, gi estas la vestejo. Supre, sur la subtegmenta eta^o, estas kelkaj 6anibretoj, kie la instruistoj konservas la librojn, kaperojn, paperojn, plumojn, k.t.p. j^/ Malsupre, eubla teretago estas ankaii granda sub-tera fiambro, kie la geknaboj ludas ati faras gim-nastikajn ekzercojn.

La infanoj de nia vilago Satas la lemejon, gar la lecionoj ne estas tro longaj kaj la geinstruistoj estas bonaj kaj afablaj al ciuj geknaboj. La pa-nisto havas tri filinojn, kiuj iras 6iuj al la lernejo. Lia filo estas tro juna kaj li ne povas iri kun la fratinoj. La kombisto havas unu filon kaj unu filinon, kaj ambau geknaboj iras al nia lernejo. La instruistinoj tre amas la filinon de la kombisto, 6ar §i estas tre gaja kaj afabla. Si tre bone la-

j

54 ESPERANTO IN FIFTY LESSONS

boras^ sed^ e6 se Si ne f arus tion^ oni pardonus Sin facile^ tiel afabla Si estas. En la lecionoj la in* fanoj devas esti trankvilaj kaj atUkulti bone. Tin], kiu] ne bone aiiskultas^ ne povas bone lemi La instruisto pnnas tiujn^ kiuj ludas en la lecionoj kaj ne faras la laboron. Hierau muSo flugis tra la klaso de la knabinoj^ kaj nnu el la filinoj de la panisto volis gin kapti; eed la instruistino Sin punis^ 6ar Si ne aiiskultis la lecionon.

En nia lemejo oni inetruas la infanojn pri le-gado^ skribado kaj kalkulado. En la komenco ili legas simplajn librojn kaj skribas mallongajn vortojn kaj frazojn. Hi faras facilajn kalkulojn. La plej junaj malfacile kalkulas^ 6ar oni devas longe lerni^ se oni volas kalkuli facile kaj rapide. La instruisto estas tre lerta pri kalkulado^ kaj li Satas malfacilajn problemojn. Eiam li estas sola^ li kalkuladas^ dum liaj knaboj ludas en la gardeno.

La knabinoj Satas auskulti legadon de la plej juna instruistino^ 6ar Si havas tre dol6an yo6on kaj Si legas belajn librojn. Dum Si legadas> la infanoj estas tre trankvilaj^ 8ar ili pli Satas tion ol la lemadon.

A. QUESTIONS TO ANSWER WITH '' NO ''

1. Cu ni havas grandan lemejon? Ne^ en nia vilago ni havas nur malgrandan lemejon.

ESPERANTO IN FIFTY LESSONS 66

2. Cu la domo estas alta? Ne, gi havas nur tri

etagojn.

3. Cu ni havas multajn klasojn?

4. Cu la infano] lemas en la teretaga 6ambro?

5. Cu ill kantas en 6iuj lecionoj ?

6. Cu estas du klasoj por knaboj ?

7. Cu la infano] havas la 6apelojn en la klasoj ?

8. Cu la vestejo estas sur la teretago?

9. Cu estus pli bone^ se la vestejo estus sur la dua

etago?

10. Cu vi havas infanojn, kiuj iras al nia lemejo?

11. Cu la gimnastikejo estas supre?

12. Cu la infanoj malSatas la lemejon en nia

vilago ?

B. QITESTIONS TO ANSWER WITH THE NAME OF A PERSON (WHO?)

1. Kiu iras al la lemejo?

2. Kiun vi vidas sur la strato?

3. Kiu instruas la knabinojn?

4. Kiu havas tri filinojn? 6. Kiu havas du gefilojn?

6. Kiun amas la instruistinoj ?

7. Kiun la instruisto punis hieraii?

8. Al kiu vi donis mian kajeron?

9. Kun kiu ludas la filo de la kombisto?

10. Kiu sidas en la klaso apud via frato?

11. Kiu ne aiiskultis la lecionon hodiati matene?

56 ESPBEANTO IN FIFTY LESSONS

C. QUESTIONS TO ANSWER WITH THE

NAME OF A DEFINITE PEESON OR THING (WHICH?)

1. Kiu knabo ludis hierau kun vi? La knabo^

kiu plej bone kalkulas, ludis kun mi.

2. Kiun tablon vi prenis hieraii? Mi prenis la

malgrandan tablon de la panisto.

3. En kiu klaso via filo sidas?

4. Eu instruistino legas plej bone?

5. Kiujn librojn vi plej latas?

6. Kiun lecionon Satas la infanoj ?

7. En kiu 6ambro ili faras ginmastikajn ekzer*

cojn?

8. Eiujn knabojn amas la instruisto?

9. Sur kiu etago estas la klasoj ?

10. En kiu Sambro la inf anoj kantas ?

11. En kiu 6ambro estas la vestoj kaj 6apeloj de

la geknabo j ?

12. Kiu knabino kaptis muSon?

D. QITESTIONS TO ANSWERS WITH THE

NAME OF A PLACE (WHERE?)

1. Kie estas la lemejo?

2. Kie kantas la infanoj^?

3. Kie oni konservas la librojn kaj kajerojn?

4. Kie estas la gimnastikejo ?

ESPEEANTO IN FIFTY LESSONS 67

6. Kie liaj infanoj lemas?

7. Kie la instruisto kalknladas?

8. Kie ludas liaj knaboj ?

9. Elie vi prenis tiun 6i tablon? 10. Kie estas la dua etago?

E. QUESTIONS TO ANSWEB WITH THE

NAME OF A THING (WHAT?)

1. Kion via knabo prenis? Li prenis tion 6i.

2. Kion oni lemas en nia lernejo? 3..Kion faras la infanoj ciutage?

4. Kio estas malsupre?

5. Elion oni konservas supre, sub la tegmento?

6. Pri kio oni instruas la infanojn?

'7. Elion la knabinoj plej facile lernas?

8. Kion la knaboj malfacile lernas?

9. Elio estas en la vestejo?

10. Kion la infanoj §atas aiiskulti?

11. Kion legas la f raiilino ?

12. Kio flugis hierail tra la 6ambro?

F. QUESTIONS TO ANSWEB WITH A COM-• PLEMENT OF TIME (WHEN?)

1. Kiam la infanoj iras al la lernejo? Ciutage

ili iras al la lernejo.

2. Kiam vi vidis mian fraton? Hieraii vespere mi

vidis lin.

68 ESPERANTO IN FIFTY LESSONS

3. ^am la geknaboj kantas?

4. Kiam la inuso flugis tra la fiambro?

5. Eiam la instruisto punas la knabojn?

6. Kiam la knabinoj estas trankvilaj ?

7. Kiam la knaboj skribos frazojn?

8. Kiam mia filino povos bone kalkuli?

9. Kifun vi plej facile laboras ? , .

10. Kiam vi iris al la lemejo?

11. Kifun la infanoj ludas en la gardeno?

12. Kiam la gepatroj estas kontentaj ?

1

\

G. QUESTIONS TO ANSWER WITH A COM-PLEMENT OF MANNER (HOW?)

1. Kiel laboras via filineto? Si ne laboras tre

bone* t

2. Kiel lemas Sia frato? li lemas pli bone ol SL

3. Kiel vi Satas tinn 6i libron?

4. Kiel kantas via fratino?

5. Kiel kuras la infanoj ?

6. Kiel parolas mia onUo?

7. Kiel kalkulas la instruisto?

8. Kiel legas la juna instruistino?

9. Kiel §in atiskultas la knabinoj ?

10. Kiel estas la maljima vendistino? ^

11. Kiel f orta vi estas ? !

ESPERANTO IN FIFTY LESSONS 59

16. DEK SESA LECIONO (See Oranunar, § 17)

75 sq>dek kvin 189 cent okdek nau 1226 mil ducent dudek ses. 14375 dek kvarmil tricent sepdek kvin 396742 tricent naQdek sesmil sepcent kvardek du Kiom da jaroj? How many years? Kiom estas trifoje kvar? How much are three times four ?

60 ESPERANTO IN FIFTY LESSONS

1. Elioin da infanoj havas la panisto? Li havas

kvar infanojn.

2. Kiom da geknaboj iras al nia lemejo? Cent

tridek iinu iras al nia lernejo.

3. Kiom da knaboj instmas la instruisto? Li in-

struas kvindek tri knabojn.

4. Cu estas pli multe da knabinoj? Jes, ni

havas sepdek ok knabinojn en la lernejo.

5. Eliom da knabinoj estas en ciu klaso? Estas

kvardek en unu klaso kaj tridek ok en la alia.

6. Kiom estas dek kvin kaj tridek du? Oi estas

kvardek sep.

7. Kiom estas sepfoje dudek? Oi estas cent

kvardek.

8. Kiom estas dek dnfoje naii? Oi estas cent ok.

9. Kiom estas centfoje kvindek tri? Oi estas

kvinmil tricent.

10. Kiom da geservistoj havas via onklo? Li

havas tri servistojn, du servistinojn kaj unu gardeniston, tio estas ses geservistoj.

11. Kiom da urboj vi vidis? Mi ne vidis multajn;

mi kredas, ke mi vidis dudek urbojn.

12. Kiom da personoj estos 6e vi morgati? Ni

havos morgan 6e ni tridek sinjorinojn kaj dudek ok sinjorojn.

ESPEEANTO IN FIFTY LESSONS 61

17. DEK SEPA LECIONO

(See Grammar, § 18, § 19, § 20, and § 21):

Unua, first. Trie, thirdly.

Dua, second. Duo, duet.

Tridek sesa, thirty La centoblo, the hun-

sixth. dred-fold.

Triono, a third. Po dek cendoj al ciu.

Dekono, a tenth. At the rate of ten

Duona porno, a half cents to each one.

apple. Lasta, last

Duobla, double. Tuta» whole, entire.

Kvaroble, quadruply. Dekduo da ovoj, a

Unue, firstly. dozen eggs.

1. Kiu estas la unua en via klaso? Mia amiko

Paiilo estas of te la unua.

2. Kioma vi estas ? Mi estas la dek unua, sed ne

lalasta.

3. Cuvi venoskantikunnihodiau vespere? Jes,

sed unue mi devos vespermangi.

4. Kion vi faros morgan? Morgan mi unue

matenmangos, due mi iros al la urbo, trie mi vizitos vin kaj kvare mi invites vin por tagmangi kun kelkaj amikoj.

5. Cu vi ricevis bonan pomon? Mi ne ricevis

tutan pomon, sed nur duonan.

6. Kiom da pomoj vi havas? Mi havas kvar

pomojn kaj tri kvaronojn da pomo.

62 BSPEEANTO IN FIFTY LESSONS

7. Cu vi trinkis tutan tason da teo? Ne, mi e6 ne

trinkis la kvaronon da mia teo.

8. Kiom estas la dekoblo de kvin? Oi estas kvin-

dek.

9. Kiom estas centoble tri kvaronoj? di estas

sepdek kvin.

10. Kiu estis en via gardeno hieraii posttagmeze?

Ni havis tie dekon da afablaj fratUinoj^ fiiuj amikinoj de mia fratino.

11. Cu vi tute faris vian laboron? Ne, sinjoro, mi

gin nur dnone faris.

12. Cu vi povis mangi tiun kukon kaj tiujn po-

mojn? Ne, la kuko estis duone mangebla, sed la pomoj estis tute nemangeblaj.

13. Eliu parolis la plej mallonge hierau vespere?

Mi kredas, ke via patro parolis plej mallonge; fiiuj aliaj siQJoroj parolis trioble pli longe ol li.

14. Kiom vi donos al tiuj infanoj por ilia labor-

ado? Mi donos al diu po dek cendoj.

18. DEK OKA LECIONO (See Grammar, § 12)

Mi restos DUM dek kvin tagoj I ., . f Mi restos dek kvin tagojN | ^^J^ ^^^

ESPERANTO IN FIFTY LESSONS 63

Li iris AL ParizOs ) „ ^

LiirisParizoN I He went to Paris.

Tio kostas PO tri dolaroj ) That costs

Tio kostas tri dolarojN j three dollars.

Hi obeas AL la patro ) ^ ,.,.,,

lU obcas la patroN ' \ They obey the father.

1. Kiom da tagoj vi restis sur la monto ? Mi res-

tis tie dek tagojn.

2. Kiom da tagoj vi restos en nia domo? Mi

kredas^ ke mi povos resti ne pli ol tri tagojn.

3. Cu vi iros morgail al Londono? Ne^ sinjoro^

mi ne iros Londonon^ 6ar mi ne havas tem-pon por tio.

4. Cu vi logis nnr kvin semajnojn 6e via onklo?

Ne^ mi lo^ 6e li multe pli longan tempon.

5. Kiom kostas tin ti libro? Tin di kostas nur

duonan dolaron.

6. Kiom da tempo vi volas resti en nia vilago? Mi

ne volas resti pli ol kvar semajnojn.

7. Kie vi estis? Mi ^s en Londono.

8. KieN vi iras? Mi iras ParizoN.

9. Kien kuras tin &i knabo? li kuras al la

lemejo.

10. Cu vi ankaii iras tien? Jes^ mi devas in tien

por vidi mian amikon^ kiu instruas la knabojn.

11. Kiel vi faris vian laboronP Mi gin tute ne

faris^ fiar mi devis in Berlinon kaj restis tie du longajn semajnojn.

64 ESPERANTO IN FIFTY LESSONS

12. Kiam vi gin faros? Mi faros gin Mam mi

havos pli da tempo.

13. Eliel vi sanas^ sinjorino? Mi estis malsaneta

hieraii, sinjoro, sed hodiau mi opinias^ ke mi povos iri al la urbo.

14. Cu estas vere, ke la filo de tin sinjoro iris tiel

rapide al la vilago? Jes, estas vere, 6ar li kuris la tutan tempon.

. 19. DEK NAtJA LECIONO

(See Grammar, § 12)

La kato estas en la £ambro. The cat is in the

room. Li iras en la cambroN. He goes inxo the room. Li sidas sur la tablo. He sits on the table. Li saltas sur la tabloN. ^e ]iimj2.s upon the table. Meti,toput. y^^^/Uiy^y^^^^^^-^*^

NeniOy nothing.

1. Kie vi kuris? Mi kuris en la gardeno kun

alia] infanoj.

2. Kien vi kuros? Mi kuros en la demon, se vi

volas.

3. Cu la kato estas en la 6ambro ? Ne, li saltis en

la gardenon tra mia fenestro.

4. Cu via fenestro estas tre alta? Ne, gi estas tre

malalta, 8ar mia 8ambro estas sur la tere-tago.

ESPBBANTO IN FIFTY IiESSONS 66

6. Cu vi havas teon en via taso? Ne, sinjoro, vi estus tre afabla, se vi metus teon en gin.

6. Kionviverfisenvianglason? Mi verSis nenion

en mian glason^ sed mi metis bieron en la vian. .

7. Cu vi ne volas trinki bieron? Ne> mia amiko,

mi pli §atus^ se vi nenion metus en mian glason^ dum mi estas en alia 6ambro.

8. Cu vi vidis la belan novan segon, kiun ricevis

mia onklo? Ne, mi gin ne vidis, 6ar mi ne iris en lian Sambron.

9. Kiel vi povis paroli tiel malafable al tin sin-

joro? Mi ne volis esti malafabla, mi nur Sercis.

10. Kiam vi venos en mian Mason? Mi kredas, ke

mi povos veni morgan, 6ar mi havos tempon dum la posttagmezo.

11. Kiom da tempo vi kuris hodiau matene? Mi

kuris longan tempon kaj, kiam mi venis en la klason, mi ne povis paroli.

12. Cu vi ne kredas, ke estus multe pli bone, se mia

inf anino ne venus kun mi sur la straton, 8ar Si ne sanas tute bone ? Estus vere pli bone, se Si restus en la domo; §i povos vidi la luda-don, de unu el la fenestroj de la mango-Sambro.

.---'fir

IB*' ^

^«a«;.

ESPERANTO IN PIETY LESSONS 6V

Morti, to die. Ciu, each, every one. Porti, to bring, to carry. Preni, to take.

Eble, perhaps, possibly. Nun, now.

Pensi, to think. Atento, attention.

Pri, about, of. lam, some day.

Jam, already, De r=de la.

Muziko, music. Ce r=6e la.

Sonorila, bell. Tra r=tra la.

EN LA VALO

En la valo estas kelkaj vilagetoj tre malgrandaj.

Cirkau la vilagoj estas la kampoj, kie la homo]

'^ laboras por kalturi la teron. Estas ankau arbaro

y^ kaj paStejoj apud la monto. La monto estas mal-

'.. alta. di estas mir monteto. Supre, sur la mon-

S teto .ta™. fpelo. Ci,ta» ,s ta^U... Is tombe-

jo. En la tombejo estas multaj tomboj kun Stonoj

kaj arbetoj. La kapelo kaj la tombejo .estas tute

silentaj sur la monteto. Malsupre, sur la pastejo,

^ te la limo de Farbaro, bela fonto elSprucas el la tero

inter itonoj. La akvo estas fre§a, pura kaj travide-

^ bla, Juna knabo venas of te trinki tie. Li estas paS-

i^ tisto, li paStas Safojn kaj li havas ankau hundon,

por gardi ilin, se ili kuras tro malproksimen. La

knabo estas goja kaj li kantas gaje. Subite li

eka^das muzikan sonon. La malnovaj eonoriloj de

la kapelo sonoras malrapide kaj malgaje. Li haltas

en kantado kaj auskultas. Ankau li audas mal-

^^

r:^

66 ESPERANTO IN FIFTY LESSONS

20, DUDEKA LECIONO (See Grammar^ § 1)

ValOy valley. Kampo, field. Kulturi, to cultivate. Tero, earth. Arbo^ tree. Arbaro, forest PaSti, to feed. PastistOy shepherd. Pastejo, pasture-land. Tombo, tomb. Tombejo, cemetery. Supre, above^ up there. Supren, up. Supreniri» to go up. .^alsupre, down there. v_—Stari, to stand. Kapelo, chapel. Cirkati» around. §tono, stone. Silenta, silent. Limo» end^ limit. Fonto, spring. Spruci, to spurt, to

gush. El, out of^ from. Inter, between.

Akvo, water.

Fresa, fresh.

Veni, to come.

Por, for, in order to.

§afo, sheep.

Hundo, dog.

Gardiy to watch.

Tro, too.

Gojo, joy.

AGdiy to hear.

Auskulti» to listen,

Soni^ to sound (intrans.) •

Ekaudi, to begin to hear.

Ekvidiy to perceive.

Ekkanti, to start singing.

Eksoni, to start sound-ing.

Haiti, to stop.

Nova, new.

Sonori, to ring.

Sonorado, ringing.

Vojo, the way.

Kompreni, to understand.

lu, someone.

ESPERANTO IN PIETY LESSONS 6V

Morti, to die. Ciu, each, every one. Porti, to bring, to carry. Preni, to take.

£ble> perhaps, possibly. Nun, now.

Pens!, to think. Atento, attention.

Pri, about, of. lam, some day.

Jam, already. De r=de la.

Muziko, music. Ce r=6e la.

Sonorila, bell. Tra r=tra la.

EN LA VALO

En la valo estas kelkaj vilagetoj tre malgrandaj. Cirkau la vilagoj estas la kampoj, kie la homo] laboras por kalturi la teron. Estas ankati arbaro kaj paStejoj apud la monto. La monto estas mal-alta. Gi estas nur monteto. Supre, sur la mon-teto staras kapelo. Cirkau la kapelo estas la tombe-jo. En la tombejo estas multaj tomboj kun Stonoj kaj arbetoj. La kapelo kaj la tombejo .estas tute silentaj sur la monteto. Malsupre, sur la paStejo, fie la limo de Farbaro, bela f onto elSprucas el la tero inter itonoj. La akvo estas freSa, pura kaj travide-bla, Juna knabo venas of te trinki tie. Li estas paS-tisto, li paitas gafojn kaj li havas ankau hundon, por gardi ilin, se ili kuras tro malproksimen. La knabo estas goja kaj li kantas gaje. Subite li ekaMas muzikan sonon. La malnovaj sonoriloj de la kapelo sonoras malrapide kaj malgaje. Li haltas en kantado kaj auskultas. Ankaii li audas mal-

68 ESPERANTO IN FIFTY LESSONS

gajan kantadon. Id ekvidas malproksime sur la vojo al la monteto multajn homojn, kiuj supreniras malrapide. La knabo ekkomprenas: In mortis en la valo kaj oni portas lin supren en la tombejon. Eble la panisto mortis^ tax li estis tre malsana la lastajn tagojn.

La juna knabo pensas pri lia familio^ liaj in-fanoj. Li ankaii pensas pri la morto. Estas jam multaj tomboj fiirkau la kapelo, sed 6iuj homoj malsupre en la valo, 6iuj venos iam en la tombejon. Ankaii li, la juna knabo, kiu kantas goje la tutan tagon, oni prenos lin tien. Eaam? Li pensas longe pri tio. Nun la sonoriloj eksilentas, la homoj jam ne estas videblaj sur la vojo. Eble ili nun estas en la tombejo. Sur la kampo la Safoj trankvile pa§tas kaj la hundeto kuras Sirkau ili.

LA KAPELO*

Supre staras sur la monto La silenta kapeleto. En la valo, te la f onto, doje kantas paitisteto.

Sonorado, mortkantado Nun eksonis tra Psilento.

*E1 germana originalo de TJhland, tradukis L. L. Zamenhof.

ESPEEANTO IN FIFTY LESSONS 69

Haltis knabo en kantado Kaj aiiskultas kim atento.

En la tombojn de Fmonteto El la valo 6iu venos. Anka^ vin^ ho pastisteto^ Oni tien iam prenos.

A. 6U (WHETHER? YES? or NO?)

1. Cu estas multaj domoj en la valo? Ne^ tie estas

nur malmultaj domoj^ 6ar estas nnr kelkaj vilagetoj,

2. Cu la monto estas alta?

3. Cu la tombejo estas en la valo ?

4. Cu la kapelo estas bela?

6. Cu la kapelo havas belajn sonorilojn?

6. Cu estas iu en la tombejo?

7. Cu la akvo de la fonto estas bona?

8. Cu oni povas vidi tra la akvo?

9. Cu la pa§tisto estas maljuna ?

10. Culaknaboaiidislasonoradon?

11. Cu li pensas pri la homo, kiu mortis?

B. KIU (WHO? OB WHICH?)

1. Kiu staras apud la fonto?

2. Kiu supreniras al la kapelo?

4. Kin mortis en la valo? 6. Pri kin pensas la knabo ?

6. Kiun oni portas al la tombejo?

7. Kixm oni ankaii iam prenos en tombon?

8. En kin domo logis la panisto?

9. Kinjn sonorilojn aiidis la knabo?

10. Kiun akvon li trinkas ofte?

11. Snr kin yojo la homoj snpreniras?

C. KIO (WHAT?)

1. Kio estas en la valo?

2. Ejo estas snr la monto ?

3. Kio estas 6irkan la kapelo?

4. Elio estas en la tombejo? 6. Kion faras la pastisto?

6. Kion li gardas knn la hundo?

7. Kion li ekaiidis?

8. Pri kio li pensas?

9. Kio elSpmcas el la tero?

10. Kion li trinkas ofte?

11. Apud kio sidas la knabo?

12. Kio estas snr la tomboj?

D. KIEL (HOW?)

1. Eliel kantas la pastisteto? Li kantas tre goje.

2. Kiel kantas la homoj snr la vojo ?

3. Kiel estas la kapelo?

4. Eliel estas la tombejo?

6. Kiel sonoras la malnovaj sonoriloj de Tkapelo?

6. Kiel aiiskultas la knabo?

7, Kiel estas la akvo de Tfonto?

E. KIAM (WHEN?)

1. Kiam kantas la jiina pastisto?

2. Ejam li haltis en kantado?

3. Kiam la panisto estis malsana ?

4. Kiam li mortis?

6, Kiam oni portas la homojn en la tombon?

6. Kiam oni prenos la knabon en la tombejon?

7. Kiam la knabo estis malgaja?

F. KIE (WHEEE?)

1. Kie staras la kapelo?

2. Kie sidas la knabo?

3. Kien iras la homoj de la valo?

4. Elie estas la arbaro?

6. Kie elsprucas la fonto?

6. Kie kuras la hmido?

7. Kie paStas la §af oj ?

8. Kie estas Stonoj kaj arbetoj ?

9. Kie kantadas la homoj ?

10. Kie estas la vilagetoj?

11. Kie la knabeto vidis la homojn?

12. Kien oni prenos 6iun iam?

21. DUDEK UNUA LECIONO

(See Grammitr, §2 and §12)

Semajno, week. Dimanco, Sunday.

Lundo, Monday. Sezono, season.

MardOy Tuesday. Printempo, spring.

Merkredo, Wednesday. Somero» summer.

JaQdOy Thursday. Aiituno, autumn.

Vendredo, Friday. Vintro, winter.

Sabato» Saturday. Sezono, season.

Mi vizitos vin lundon proksiman. I will visit

you on Monday next. Mi ne labor^s dinian£e. I don^t work on Sun-

Asljq. En vintro mi restas hejme. In winter I stay at

home.

1. Kiam oni povas viziti vin, sinjoro? Oiulunde

kaj 6iumerkrede la tutan matenon mi restas hejme.

2. Eiam vi aiidis tiun kantistinon? Mi §in aiidis

nur unufoje, lastan semajnon.

3. Cu vi estas ofte malsana? Jes, mi estas mal-

Sana 6iufoje kiam mi eliras el mia hejmo. 4.^Ejam vi venos vespermangi kun ni? Mi venos

eble proksiman merkredon. 6. Kion vi faros Jaildon vespere? Mi kredas, ke

mi iros aildi la kantadon.

6. Kion vi faris lastan dimandon vespere? Di-

manfion vespere mi trankvile restadis hejme, kiel mi faras 6iudimance.

7. Ou vi ne ricevis viziton hieraii matene? Jes,

mia onklo vizitis min kaj li tagman^s te mi kun mia kuzo Paiilo. .

8. Kiu vizitas tiun familion 6iumerkrede? Mia

fratino tion faras, 6ar Si volas helpi tiujn bonajn homojn.

9. Cu la patro de tiuj infanoj ne mortis lasta-

tempe? Jes^ li mortis kaj la infanoj estas tro jimaj por jam laboradi.

10. Kin zorgas pri ili la tutan tagon? Hi estas en

la lemejo gis la vespero kaj tiam ilia pa-trino jam revenis hejmen.

11. Kiam via frato estas vizitebla? Li estas tre

malofte vizitebla, sed eble vi povns lin viziti iam marde aft vendrede vespere.

12. Cu vi jam venis marde aft vendrede? Jes, mi

venis lastan mardon kaj li ne estis hejme.

22. DUDEK DITA LECIONO

(See Grammar, § 12)

La Monatoj» the months.

74 ESPEEANTO IN FIFTY LESSONS

Li foriros la dektrian de Majo. He will depart

on the ISth of May. §i naskigis mardon la 22*° de Julio. She was

bom on Tuesday, the 22nd of July. Vojag^, to travel. Antaii tri jaroj, three years ago. Post kvar jaroj, in four years.

1. Kiam estas via naskiga tago ? La lastan tagon "llsjtJUJk/tA^ de tiu 6i monato: la' dudoki i Buan de No-

vembro.

2. Kiun sezonon vi plej Satas? Vintron mi plej

Satas, 6ar mi restadas hejme.

3. Cu vi ne §atas someron? Ne multe, 6ar mi

devas vojagadi la tutan tempon.

4. Elion vi faras dum la aliaj sezonoj de la jaro?

Mi laboras hejme kaj mi restas trankvile. 6. Elien vi vojagos proksiman jaron? Mi devas iri en somero al Afriko, kaj vi komprenas, ke gi ne multe pla6as al mi.

6. Kiam vi foriros de via hejmo? Mi foriros la , unuan de Junio.

7. ICien vi iris hieraii vespere? Hieraii mi restis

la tutan tagon kaj ankaH la vesperon 6e mia amiko Fatilo.

8. Eju estas li? Li estas tre juna instruisto en

la vilago, kie mi naskigis.

9. Cu li §atas instrui la knabojn tie? Jes,

li gin §atas, kaj la junaj homoj lin tre amas.

ESPEEANTO m FIFTY LESSON'S 1r5

10. Ou vi iam vidis viaB kuzon lastan jaron? Ne,

mi lin vidis nur la imuan semajnon de tiu 6i jaro.

11. Cu li estas maljuna? N"e tre, li estas kvardek

nau jara, mi kredas.

12. Ou lia frato estas pli juna ol li? Jes, li estas

nur kvardek unu jara^ 6ar li naski^ ok jarojn post la alia.

13. Kiam mortis ilia patro? Li mortis kvar jarojn

post ilia patrino,

14. Kiam mortis §i? Mi kredas^ ke §i mortis antaii

dek du jaroj.

15. Kiam ili revenos tien"6i? Hi volas reveni jam

post dek monatoj^ sed mi kredas^ ke ili ne povos.

23. DUDEK TEIA LECIONO

(See Grammar, § 23)

Kiom da tempo? How long?

Mi uzas unu horon. It takes me one hour (I

use one hour). Kioma horo estas? What time is it? Duono post la kvara. Half-past four. Je kioma horo? At what time? Je 4.30 guste. At 4.30 sharp. Minuto, minute. Sekundo, second.

76 ESPEEANTO IN FIFTY LESSONS

1. Kiom da tempo vi uzas por iri hejmen? De la

nrbo mi uzas du horojn al mia hejmo.

2. Kioma horo estis^ kiam vi foriris? Estis guste

kvarono post la tria.

3. Je kioma horo vi yenos al ni? Mi venos je

kvin, tridek.

4. Ou li alvenis gustatempe? Ne, li alvenis niir

je ses, dek kvin. 6. Ou vi povas vidi kioma horo estas nun? Jes, mi vidas^ ke estas jam dek minutoj post la deka.

6. Kiam via patro foriros? Li foriros mardon

la deknailan de Septembro je la kvina ves-pere.

7. Cu vi alvenis tro malfrue en la lemejon? Ne,

mi alvenis guste kiam la sonorilo ekso-nis.

8. Je kioma horo vi eliras el la lemejo? Ni eliras

je la dua posttagmeze.

9. Ou en la aliaj urboj oni eliras tiel frue kiel vi? , Jes, sinjoro, mi kredas, ke efi en kelkaj

lemejoj oni eliras je la dekdua matene.

10. Kiam okazis la akcidento, pri kiu vi tiel multe

parolis? Oi okazis guste je kvardek minutoj post la tria matene, la dudeksepan de Ail-gusto, mil naficent du. '

11. Antati kiom da horoj alvenis via amiko? Li

alvenis antau tri horoj kaj foriros post kelkaj minutoj, guste je la kvuuu

12. Cu vi iam alvenis tro malfme al la lernejo? Jes, mi kelkafoje alvenis malfrue, sed multe pli ofte mi venis kvin aii e6 dek minutojn tro frue.

24. DUDEK KVAEA LECIONO

(See Grammar, § 5, Purpose Mode)

Ni komencu I Let us begin I Rapidu t Hurry I

Ne rigardu gin! Don't look at it!

Mi volas, ke vi dim. I wish you to tell.

Li deziras, ke vi konu. He desires that you may

know. Li vokos lin, por ke li venu baldafi. He will

call him, in order that he may come soon.

1. Kaon Patilo diris al via fratino? Li diris al

8i: Venu tien 6i kaj estu trankvila!

2. Kion vi deziras, sinjoro? Mi deziras, ke vi iru

al la urbo kaj a6etu por mi bonan blankan paperon.

3. Kiam vi deziras, ke mi iru tien? Mi deziras,

ke vi tien iru Mel eble plej baldatl.

4. Ou vi volas, ke mi revenu morgaii al vi? Ne

morgau, sed la tagon postan mi dezirus vidi vin je tri kvaronoj post la dua. 6. Cu vi diris al li, ke li komencu la laboron? Jes, mi e6 diris al li, ke li rapidu, 6ar estas jam malf rue.

6. Ou vi ne volas, ke oni aMu vin? Ne, mi pli

datas^ ke vi restu en via 6ambro.

7. Cu vi faris tion, por ke mi ne povu alveni pli

frue ol vi ? Ne, mi gin faris, por ke vi pli bone zorgu pri viaj aferoj.

8. Kiu vokis min ? Via pa^o voMs vin kaj diris,

ke vi ne revenu pli malfme ol la oka ves-pere. 9". Cu vi konas tiun 6i homon? Jes, mi tre bone konas lin kaj mi ankati konas tion, kion li diras al 6iuj.

10. Kien mi devas iri? Venn kun mi al mia domo.

11. Cu mi devas anka^ veni kun vi? Ne, mia

knabo, ne venu, 6ar ni iros tro rapide; reiru hejmen kaj ne haltu sur la vojo,

12. Cu vi vere diris al li, ke li kantu morgan ? Jes,

mi diris al li, ke ni estus tre kontentaj, se li volus kanti en la komenco de la vesper-man^.

13. Kion vi volas ? Mi volas, ke vi bone konu la

vilagojn, kien ni iros.

25. DDDEK KVINA LECIONO

(See Grammar, § 38, snflBx -AN)

Rego, king. Princo, prince.

Mosto, majesiy. Sidi> to sit.

PersujOy Persia. Trono, tbrone.

Kunvoki, to convoke.

K

Profesoro, professor.

Akademio, academy.

AkademianOy academician.

LandOy country.

Estimata, esteemed.

Regi, to rule.

RegadOy ruling.

Nacio, nation.

HistoriOy history.

Homo» man.

HomarOy humanity.

Do» then^ so.

Je, at (indefinite preposition) .

Peti, to ask, to beg.

Por, for, to.

Verki, to compose.

Verkisto, author.

Universala, universal.

Obeiy to obey.

PalacOy palace.

Kamelo, camel.

Libro, book.

Dankiy to thank.

Pro, for, because of.

Okupi, to occupy.

Okupado, occupation.

Tiom da, so much, so

many. Ankorau, still, yet Blanka, white. Haro, hair (one piece). Hararo, hair (the whole). Laca, tired. Resumo, summary. Rapidi, to hurry up. ' Prezidiy to preside. Prezidanto, president. Azeno, donkey. Korto, yard. —-Renkonti, to meet De, since. Mortanta, dying. Lasi, to leave. Lito, bed. Kusi, to lie down. Pala, pale. Lauta, loud. Vorto, word. Suferi, to suffer. Suferado, suffering. Kial, why. Ofte, often. Ofta, frequent. Malofta, rare. Facila, easy.

80 ESPEEANTO m FIFTY LESSONS

LA HISTOEIO DE LA HOMAEO

Kiam la maljuna rego de Persujo mortis, lia filo, la juna princo Zemir, eksidis sur la rega trono. Post kelkaj tagoj, li kunvokis fiiujn profesorojn kaj akadeinianojn de la lando kaj diris al ill: ^^Esti-mataj sinjoroj, mia patro ofte instruis min, ke la regoj pli bone regus la naciojn, se ill pli bone konus la historion de la homoj. Mi do petas vin, ke vi verku por mi universalan historion de la homoj, por ke mi gin povn legi kaj ekkoni/^

La profesoroj obeis, kaj post dekkvin jaroj ili revenis al la palaeo kiin kvindek kameloj, kiuj por-tis krinmil librojn. La rego estis malkontenta; li diris: " Sinjoroj, mi vin tre dankas pro via granda laborado, sed mi havas grandan okupadon je la re-gado de la lando, kaj mi ne havos tempon por legi tiom da libroj. Mi petas vin, ke vi rekomencu kaj fam mnlte pli mallongan historion.*^

Post dek jaroj la profesoroj revenis kun kvin kameloj kaj kvincent libroj. La rego estis anko-raii ne kontenta. Li diris: *^ Mi vin dankas, sinjoroj, sed mi ne legos vian historion. * Ankoraii tro longa tin 6i estas. Mi estas jam maljuna kaj havas blankajn harojn; mi estas facile laca. Mi petas vin, verku tre mallongan resumon de via historio, por ke mi povu gin legi antaii mia morto, kiu eble venos baldati. Eapidu, sinjoroj, mi ne havos multajn jarojn por legi vian verkon !'^

ESPEEANTO IN FIFTY LESS0F3 81

Dtun la kvin postaj jaroj, multaj profesoroj jam mortis, kaj post ses jaroj, restis nur la maljuna prezidanto de la akademio. Li venis al la palaco de Prego kun juna azeno, kiu portis imu grandan libron. En la granda korto de Fpalaco li renkon-tis serviston, kiu diris al li: ^^ Ha, sinjoro, la rego estas malsana de jam multaj semajnoj kaj hodiaii mortanta li estas. Se vi lin volas vidi-j^rapidu, ^ rapidu al lia fiambro 1 *^

La maljuna akademiano lasis la azenon kaj la libron en la korto, kaj supreniris al la rega 6ambro. Sur la lito la rego kuSis, tute pala; mallaute kaj malrapide li parolis: " Kara profesoro—^vi venas —^tro malfrue. Mi do mortas—^kaj mi ne konas la historion—de la homoj/^

Tre malgaja estis la profesoro, sed li diris: " Ne, Via Bega MoSto, vi konos la historion de la homoj, Car mi gin diros al vi en tri vortoj:

" IK naskigis. Hi suferadis. Hi mortis/'

Oni diras, ke la rego mortis gaje, 6ar li estis kontenta koni tiun historion, e6 tiel malfrue.

" A. CU (WHETHER? YES? or NO?)

1. Cu la princo estis juna?

2. Cu li konis la historion de Thomoj ?

3. Cu li estis kontenta pri la unua verko de la

profesoroj?

82 E.1PERANT0 IN" FIFTY LESSOITS

5. Ou li havis tempon por legi multajn librojn?

6. Ou la kameloj estas maloftaj en Persujo?

7. Ou la rego dankis la profesorojn?

8. Ou la rego regadis longe la landon?

9. Ou li mortis juna ?

10. Cu la maljuna prezidanto de Takademio donis

la libron al la rego?

11. Cu la rego povis aiidi la historion de la homoj?

12. Cu la historio de la homaro estas tie longa?

V B. Kio? What? Kiam? When? Kiel? How? Kiu? Who? Which? Kie? Where? Kiom da? How many?

1. Kiam la juna princo eksidis sur la trono de

Persujo?

2. Kiun li kunvokis?

3. Kion li deziris?

4. Eaon U petis de la profesoroj ?

5. Eaam revenis la prof esoroj?

6. Eaom da libroj ili alportis?

7. Kiom da kameloj portis la librojn?

8. Kiom da libroj portis 6iu kamelo?

9. Kiu estis malkontenta ?

10. Kion li diris?

11. Kion faris la profesoroj?

ESPEEANTO IN FIFTY LESSONS 83

13. Kie logas la rego?

14. Kiu mortis antau la rego?

15. Kiu Testis sole por verki la historion?

16. Eaon alportis la maljuna profesoro?

17. Kiu portis la grandan libron?

18. Kie la prezidanto lasis la azenon?

19. Kiun li renkontis en la gardeno?

20. Kien li rapide supreniris?

21. Kiu ku§is sur la lito?

22. Kiel parolis la rego?

23. Kion li diris?

24. Kion diris la prezidanto?

25. En kiom da vortoj li diris la tutan historion de

la homoj?

26. Kiuj estas tiuj tri vortoj ?

C. KIAL (WHY?)

1. Kial la princo eksidis sur la trono? Li eksidis

sur la trono, car lia patro mortis.

2. Kial li kunvokis la profesorojn? Li kunvokis

ilin, 6ar li deziris, ke ili verku por li historion.

3. Kial li deziris legi historion? Li deziris legi

la historion, 6ar lia patro instruis lin, ke gi estas bona.

4. Kial regoj devus legi la historion ? Ili devus

legi gin, 6af se ili konus la historion, ili pli bone regus la homojn.

84 ESPEEANTO m FIFTY LESSONS

6. Kial la rego estis malkontenta pri la verko de la profesoroj? Li estis malkontenta, 6ar gi estis tro longa.

6. Eaal li ne povis legi gin? Li ne povis tion

f ari, 6ar li ne havis tempon.

7. Eaal li ne havis tempon? Car li devis labori

je la regado de la lando.

8. Kial li estis rego de Persujo? Car lia patro

estis rego.

9. Eaal lia patro estis rego? Car la avo estis rego

antaii li.

10. Eaal la rego mortis? Li mortis, 6ar li estis

maljuna, malsana kaj tre laca.

11. Eaal la rego deziras mallongan historion?

12. Kial la profesoroj laboris tiel longe?

13. Kial ili revenis kun tiel multaj kameloj?

14. Kial la rego havis blankajn harojn?

15. Kial la servisto estis malgaja?

16. Kial la prezidanto lasis la libron en la

gardeno?

17. Kial la rego estis pala?

18. Kial li mortis kontenta?

26. DTTDEK SESA LECIONO

(See Grammar, § 6)'

Li estis skribanta. He was writing. Legante, li revas. While reading he dreams.

ESPEEANTO IN FIFTY LESSONS 86

Niaj legantoj. Our readers. Promenante^ ili trovis tion 6i. Walkings they found this.

1. Cu vi trovis mian fraton? Jes, mi lin trovis

leganta grandan libron.

2. Kion faris via fratino, kiam vi envenis?

Kiam mi envenis la 6ambron^ li estis skri-banta (skribadis) longan leteron.

3. Kiam vi lernas viajn lecionojn? Mi lemas

ilin promenante.

4. Kiel tiu knabo vivas? Id vivas instruante kaj

verkante.

5. Cu vi kantas laborante? Jes^ mi tre ofte kan-

tas laborante en la gardeno^ sed skribi atl legi mi ne povus kantante.

6. Eiu estas la plej bona leganto en via lemejo?

Tiu 6i }un:a lemanto kaj tiu 6i lemantino estas la du plej bonaj legantoj.

7. Kiom da lemantoj havas tiu profesoro? li

havas tre multajn lemantojn^ fiar li instruas en la urbo kaj ankaH tie 6i.

8. Cu vi vidis junajn knabojn kurantaj tra mia

gardeno? Ne, sinjoro, mi tie vidis nur vian filineton ludanta kun la hundo.

9. Cu via kuzo fiatas ankail 6okoladon? Ne, sin-

joro, li estas granda trinkanto de teo kaj li trinkas nur tion.

86 ESPERANTO IN FIFTY LESSONS

10. Eiel vi lemis kalkuladon? Mia fratino gin

lernis en la lemejo kaj §i estis mia instnian-tino.

11. Eliu estas la plej bona lemantino de tin pro-

fesorina? Mi kredas^ ke tiuj Siaj leman-tinoj laboras tre bone.

12. Cn vi lemas pli bone legante atl atidante ? Mi

pli facile lemas atidante^ 6ar mi restas ofte longan tempon legante unu libron kaj ^ ne komprenas.

27. DUDBK SEPA LECIONO

(See Grammar, § 6)

Fininte la taskon. Having finished the task. Mi jam estis kaptinta lin. I had already caught

him. La muso estas mortinta. The mouse is dead. La skribinto de tiu pago. The one who has

written that page.

1. Cu vi jam estas fininta vian laboron? Jes, sin-

joro, mi jam tute finis gin.

2. Cu vi estis jam tagmanginta, kiam mia frato

alvenis? Jes, ni estis finintaj la tagman-gon jam de duona horo.

3. Cu morgati vi estos fininta? Ne, sinjoro, mi

ne estos fininta tiun taskon antafi du all tri tagoj, 6ar gi estas tre malfacila.

ESPERANTO IN FIFTY LESSONS 87

4. Cu yi estas malsanaP Ne^ sinjoro^ mi estas

nur laca kaj, restinte trankvile kelkajn horojn, mi rekomencos la laboradon.

5. Cn via familio estas vespermanganta nun? Ne,

kara amiko^ de longe ni estas finintaj nian man^on.

6. Eion faris la kato gis nun? Li estis knranta

tra la 6ambroj por kaipti muson.

7. Kie li estas mm? Nim li estas en la gardeno,

kaptinte la muson kaj gin mangante.

8. Kin estas la skribinto de tiuj 6i vortoj? Mi

skribis ilin^ sinjoro^ antafi. mallonga memento.

9. Kiel vi trovis mian libron? Promeninte tra

la tuta gardeno kaj ne trovinte gin, ni iris al la dometo de la hundo kaj tie ni gin vidis.

10. Kial vi ne venis al ni hieratt vespere ? Mi ne

povis veni, 6ar laborinte gis la oka horo, mi estis tro laca kaj e6 ne estus havinta tempon por iri gis via domo.

11. Kiu estas via helpanto en tin 6i afero? Sin-

joro, mi ne havas helpanton, 6ar mi deziras labori sole.

12. Cu vi estas la verkinto de tin 6i libro? Jes,

sinjoro^ mi gin verkis kiam mi estis dudek-jara.

28. DUDEK OKA LECIONO

(See Granmiar, § 6)

Parolonte, li falls. About to speak^ he fell. La mortontoj vin salutas. ^^ Morituri vos salu-

tant/^ Those about to die salute you. Mi estis forironta. I was about to go away.

1. Ou vi estas jam lasonta la tutan aferon? Jes,

morgaft mi foriros de tie 6i.

2. Cu vi estas legonta tiun 6i Ubron? Ne, mi gin

ne legos, 6ar mi ne havas tempon.

3. Eaam la kato estis mangonta la muson? Li

estis mangonta gin, kiam li gin kaptis.

4. Eaam li estis manganta la muson P Li estas

manganta la muson nun, 6ar li gin nun mangas.

5. Eiam li estos manginta la muson? Li estos

manginta la muson, kiam li estos fininta, post kelkaj minutoj.

6. Ou vi jamkomeneis vian grandan verkon? ITe,

mi estas komenconta la proksiman monaton.

7. Kial tiuj homoj estas mortontaj? Oar 6iuj

homoj mortos iam; do, kiel vi kaj mi, tiuj homoj estas mortontaj.

8. Ou via frato estas unu el la farintoj de tin 6i

dometo? Ne, sinjoro, sed li eerte estus la-borinta kun la aliaj knaboj, se li ne estus estinta malsana.

ESPERANTO IN FIFTY LESSONS 89

9. Kial vi ne volas trinki tiiin 6i akvon? Ni estis trinkontaj gin, kiam ni ekvidis ke gi estas tre malpnra.

10. Kiel vi trovis la vojon al mia domo? Mi estis

promenanta tra tin ti vilago kaj mi vidis vian filon sidanta tie 6i 6e la f enestro.

11. Cu jam de longe vi estis loganta en tiu 6i vilago

antatt la morto de via patro? Ne, sinjoro, mia patro estas mortinta de kvin semajnoj, kaj mi alvenis tien 6i du semajnojn antaiie.

29. DUDEK NAtJA LECIONO

(See Grammar, § 9 and § 10)

Li riprocas lin. He reproaches him. Si donas al si. She gives to her. Si donas al si. She gives to herself. Mi riprocas min. I reproach myself. Vi riprocas vin. You reproach yourself. Ni riprocas nin. We reproach ourselves. Li riprocas sin. He reproaches himself. Si riprocas sin. She reproaches herself. Gi riprocas sin. It reproaches itself. Hi riprocas sin. They reproach themselves.

1. Kion donis via patrino al via fratino? Si

donis al 8i belan libron.

2. Cu via fratino nun havas la libron kun si ? Ne,

Si ne havas ^ kun si, di lasis gin hejme.

90 ESPERANTO IN FIFTY LESSONS

3. Kial via frato sin riproSas tiel? Car li estas

malgaja^ vidante ke lia patro estas tre mal-kontenta pri li.

4. Al kin parolis via onklo? Li parolas al si; li

ofte parolas laUte, et estante sola.

6. Eiu ne havas sian libron? Mi kredas^ ke 6iu] havas sian libron.

6. Cn tin sinjoro laboras kirn sia filo? Jes^ li la-

boras kirn sia filo kaj lia helpo estas tre granda al li.

7. Cu la patro estas kontenta labori kirn sia filo?

Mi kredas^ ke li amas mnlte sian filon kaj miilte Satas lian laboron.

8. Kun kiu parolas viaj gepatroj? Ili parolas

knn sia malnova amikino kaj Sia edzo.

9. Cu via fratino laboras bone en la lemejo? Mi

kredas^ ke la instruistino estas kontenta pri Sia laboro en siaj leeionoj.

10. Cu vi konas tiun vilagon kaj giajn stratojn?

Ne, mi ne konas tiun vilagon, sed mia onklo logas tie, kaj li konas sian vilagon kaj |iajn stratojn.

11. Cu li riprofiis sian fraton pri tio fii? Jes, li

riproSis lin multe, sed li estus farinta pli bone ripro6ante ankatl sin, 6ar li estis tiel 5 / malbona kiel^a frato en tin ti afero.

12. Cu via amiko logis 6e sia onklo? Jes, li logis

te sia onklo sep monatojn, kaj li tre Satis lian demon, sed nun li revenis al sia hejmo en la urbo.

ESPERANTO IN FIFTY LESSONS 91

30. TKIDEKA LECIONO (See Grammar, § 12 and § 23)

Kondukiy to conduct, Sudo» south.

to bring. Nordo, north.

Urbo, ciiy, town. Parto» part

Cbt, because, for, as. lom, a little, somewhat.

Preskaiiy almost Timi, to fear.

Clam, always. Pro, because of.

Neniam, never. Brui, to make noise.

Resti, to remain. Per, by means of.

Restado, the staying. Elektro, electricity. - ^ '

Miri, to wonder. Bazaro, bazaar.

Mirado, wondering. Ludi, to play.

Admiri, to admire. Ludilo, toy.

Admirado, admira Ligno, wood.

tion. Cevalo, horse.

Kompreni, to under Pilko, ball.

stand, Cio, everything.

Kompreneble, of Fako, department

course. Pupo, doll.

Plezuro^ pleasure. Viro, man (male).

dui, to enjoy. Virino, woman.

Veturi, to ride. Hundo, dog.

Vagono, car. Urso, bear.

Vagonaro, train. Elefanto, elephant

Je, at (indefinite prep E6, even,

osition). Au, or.

Stacio, station. Sajni, to seem, to look.

f

92 ESPERANTO IN FIFTY LESSONS

Sincera, sincere. Eniri, to go in. Eliri, to go out. Elekti, to choose. Pasi, to pass. Trans, over. Rivero, river. Vento, wind. Tuj, at once. Tamen, however. Demandiy to question. AnkoraUy still, yet. MarOy sea. Sablo, sand. Ponto, bridge. Rigardi, to look at. Blua, blue. Akvo, water. Flui, to flow. Sub, under. Okulo, eye. Insulo, island.

-^Anaso, duck. -Cigno, swan.

Perdi, to lose.

Capelo, hat.

Flugi, to fly.

For, away.

Plori, to cry, to weep.

Sablejo, beach.

Montri, to show.

Katedralo, cathedral.

Turo, tower.

Stupo, step. ~$tuparo, stairway.

Tial, therefore.

Re, back, again.

Reveni, to come back.

Dormi, to sleep.

Lito, bed.

Rakonti, to tell, to describe.

Afo, age.

Havi, to have.

EN LA URBO

Hieraii ni kondukis al la urbo nian sepjaran fra-tineton. Car Si estis preskaii 6iam malsana, sur la kamparo §i restadis la tutan tempon, kaj neniam antaiie li estis veninta en la urbon. Estis kom-preneble granda plezuro al 3i, kaj ni ankati multe

^is §ian infanan miradon kaj admiradon 6e tin nova afero.

Ni veturis per malrapida vagonaro kaj alvenis je la nova stacio en la suda parto de rnrbo./ La stacidomo estas vere bela, sed nia fratineto iom timis pro la granda bruado, kiun §i aiidis tie. De la stacidomo per elektra vagono ni veturis al la granda plaeo antau la urbodomo.

Ni vizitis tie grandan bazaron, kie oni vendas ludilojn.

Estis tie lignaj gevaloj, vagonetoj, pilkoj, kaj tiel plu, sed mia fratineto ne longe haltis antaH 6io; 9i plej longe restis admirai^te antau la fako de la pupoj. Estis tie veraj familioj da pupoj, grandaj kaj malgrandaj viretoj, virinetoj, infanoj kaj ankau hundoj, ursoj, e6 malgrandaj elefantoj. Oiuj staris aii sidis en beletaj fiambroj kun tabletoj kaj segetoj, kaj ili preskafi Sajnis xfivantaj. Mi kredas, ke ni estis admirantaj tiel sincere kiel nia fratineto. Elirante el tiu granda bazaro, §i estis iom malgaja, 6ar estis tro multe da aferoj kaj 9i ne povis elekti.

Irante de tie al la norda parto de Itt urbo, ni pasis trans la riveron sur la nova ponto. Riveron mia' fratino jam ofte estis vidanta, sed neniam §i estis pasinta sur tiel granda ponto.

Mia fratino multe Satis rigardi la belan bluan akvon rapide fluanta sub §iaj okuloj. En la mezo de la rivero estas malgranda insulo, kie logas akvo-

birdqi: anasoj kax cignoj. Nia fratineto volinte yidi ilin pli bone^ perdis sian Sapelon^ kaj gi for-fiugis pro la vento kaj falls sur la riveron, kiu gin rapide f orportis malproksimen. La malf eli6a kna-bineto multe ploris^ sed ni tuj iris kun §i al bona butiko^ kie ni aSetis belan novan 6apelon kiu tre pla£is al §i. Tamen fii ne estis ankorati tate kon-tenta kaj demandis Men la rivero forportos Sian malnovan 6apelon. Ni diris al &i, ke la rivero fluas al la granda maro kaj ke eble iam alia knabineto troYOs Sian Sapelon sur la sablejo kaj pensos pri Si. Post tin akcidenteto, ni montris al §1 la kate-dralon kaj ni supreniris kun §i en la plej alta turo. La Stuparo havas okcent Stupojn^ kaj nia fratineto estis baldail laca. Tial ni portis Sin gis la supro. De tie Si vidis la tutan urbon, la domojn^ la plaeojn^ la stratojn^ kaj la multajn homojn^ Sajnantajn ne pli grandaj ol pupetoj. Baldaii yenis yespero, kaj ni devis reveturi hejmen. Ni alvenis je duono post la sesa kaj, post bona vespermango, mia fratineto, kompreneble tre laca, supreniris al sia Sambro por dormi. Tre gaje Si iris en la liton, rakontinte al sia patrino pri la belaj aferoj, kiujn Si yidis, kaj ankati pri la perdo de sia Sapelo.

A. CU (WHETHER? YES? ob NO?)

1. Cu nia fratino jam estis yidinta urbon? Ne, Si ne ankorati estis yidinta urbon, 2ar Si restadis 6iani sur la kamparo.

ESPERANTO IN FIFTT LESSONS 95

2. Ou vilagoj estas pli grandaj ol urboj ?

3. Cu la urbo pla6i8 al nia fratino?

4. Cu Si restis longe en la bazaro?

B. KIO (WHAT?)

1. Kion ni vidis sor la placo? La urbodomon

ni vidis tie.

2. Eio estas apud la urbodomo?

3. Eio estas en la rivero?

4. Sur kio oni transpasas la riveron?

C. KIU (WHO? or WHICH?)'

1. Kinn ni kondnkis al la urbo? Nian jiinan fra-

tinon ni kondukis tien.

2. Einn agon Si hayas? Si estas nur sepjara.^

3. Eiu yespermangis kun §i ?

4. Al kin §i rakontis pri sia yizito al la nrbo ?

D. KIE (WHERE?)

1. Eje estas la bazaro? di estas sur la placo

antaft la urbodomo.

2. Eien ni yetoris? Ni yeturis al la sndnrba sta-

eio.

3. Kie ni yidis pupojn?

96 ESPEEANTO IN FIFTY LESSONS

E. KIAM (WHEN?)

1. Eiam ni vizitis la urbon? Hierati ni ^n vizitis.

2. Kiam ploris nia fratineto? Perdinte sian 6apelon^ §i ploris.

3. Eiam ni vizitis la katedralon?

4. Kiam ni revenis hejmen?

P. KIAL (WHY?)

.'i/yu/ 1. Kial nia fratp restadis sur la kamparo? Si

restadis tie, &ar Si estis malsana.

2. Kial mia fratino ploris?

3. Eial §i estis laca?

4. Eial Si bone dormis?

G. KIEL (HOW?)

1. Kiel ni veturis al la nrbo? Per vagonaro ni veturis tien.

2. Kiel ni guis tiiin tagon? Ni gin tre mnlte guis.

3. Kiel ni snpreniris al la supro de la katedralo?

4. Kiel Sajnis la homoj malsupre en la stratoj?

H. KIOM DA (HOW MANY? HOW MUCH?)

1. Kiom da fratinoj ni havas ? Ni havas nur mm fratinon.

3. Kiom da vagonoj havis nia vagonaro?

4. Kiom da tempo ni restis en la urbo?

1. MIXED QUESTIONS

1. Kien ni kondukis hiera& nian fratinon?

2. Kiun agon Si havas?

3. Cu Si jam estis vizitinta la urbon?

4. £ial §i neniam antaiie venis al la urbo?

5. Je kin stacio ni alvenis per la malrapida vago-

naro?

6. Kial mia fratino timis ion en la stacio?

7. Kien ni tuj veturis?

8. On ni veturis tien per vagonaro?

9. Kion ni vizitis sur la placo?

10. Kion oni vendas en tin bazaro?

11. Kio plej multe plafiis al nia fratineto?

12. Kie sidis la pupoj?

13. Kiel Sajnis tiuj pupoj?

14. Cu nia fratino vidis nur pupojn en la

bazaro?

15. Kiu ankafi admiris la ludilojn?

16. Kial mia fratino ne estis tute gaja elirante el

la bazaro?

17. Kion ni vizitis poste?

18. Sur kio ni pasis?

19. Cu nia fratineto jam estis pasinta sur granda

ponto?

98 ESPERANTO IN FIFTY LESSONS

20. Cngitiinis?

21. Kion Si rigardis?

22. Kio estas en la mezo de la rivero?

23. Kiuj birdoj logas sur la insuleto?

24. Kiu rigardis la birdojn?

25. Kio falis en la riveron?

26. Cu ni poyis rekapti la 6apelon?

27. Kien la rivero forportis la 6apelon?

28. Cn nia fratino estis kontenta?

29. Kion ni aSetis tuj?

30. Kie ni afietis la novan Sapelon?

31. Kiu eble trovos la malnoTan 6apelon?

32. Kien fluas la rivero ?

33. Cu nia fratino jam vidis la maron?

34. Kien ni supreniris kun Si?

35. Cu §i povis marSi sur la okcent Stupoj?

36. Kiu portis §in?

37. Kion §i vidis, kiam 81 estis supre?

38. Cu 6i vidis homojn en la strisitoj ?

39. Kiam ni malsupreniris ?

40. Al kiu stacio ni iris?

41. Je kioma horo ni revenis hejmen?

42. Kiel ni vespermangis?

43. Kiu iris baldaii al la lito ?

ESPEEANTO IN FIFTY LESSONS 99

31. TEIDEK UNUA LECIONO (See Grammar, § 7)

La muso estas nun man|;ata de la kato. The mouse is now being eaten by the eat.

Li estos ciam helpata de ni. He wiU always be helped by us.

Ordonate de li, ili neniam bone laboris. Commanded by him, they never worked well.

1. Eiam la muso estas mangata ? di estas man-

gata kiam la kato mangas gin.

2. Cu vi laboris sole hieraii? Ne, sinjoro, de

mia amiko Paulo mi estis helpata la tutan vesperon.

3. Kiu estis ripro6ata de la instruisto hodiati

matene? La filo de Pkombisto estis ripro-cata.

4. Kial li estis ripro6ata? La instruisto lin ri-

pro6is, tsLT atiskultante la lecionon, li estis manganta bombonojn la tutan horon.

5. Kie estas trinkata la plej bona teo en via urbo?

Mi kredas, ke vi povos trinki la plej bonan teon en la granda tevendejo sur la plaeo de Furbodomo.

6. Cu viaj gepatroj estis jam vizitataj de mia

frato? Ne, sinjoro, via frato neniam venis al ili.

100 ESPEBANTO IN FIFTY LESSONS

7. De kin la knabinoj estos instruataj, se la in*

struistino forveturos ? Mi kredas, ke oni facile trovus aUan instruistinon.

8. Kie estis retrovataj tiuj 6i du libroj ? Sajnas

al mi, ke ili estis trovataj sur via tablo.

9. Kiel yi Satis la kantadon de mia nevino? Mi

gin tre Satis, sed Sajnis al mi, ke la du lastaj kantoj estis tro rapide kantataj.

10. On vi ricevis midtan helpon, dum vi faris vian

grandan laboron? Ne, sinjoro, mi estis helpata mir de mia knabeto.

11. Cu viaj du filoj faris tiun 6i laboron? Jes,

sinjoro, sed 8ar la pli juna laboras multe pli bone ol sia frato, li estis la ordonanto kaj lia frato la ordonato.

12. Kiel vi estis ricevata? Mi estis tute no rice-

vata.

32. TEIDEK DUA LECIONO

(See Grammar, § 7)

Kiu estas helpita? Who has ieen helped? Neniu estis pagita. No one had ieen paid. Nenio estos perdita* Nothing shall have been

lost La vunditoj estos f orportataj. The wounded will

be brought away. La kastelo ne estas jam konstruita. The castle

is not yet built.

ESPEEANTO IN FIFTY LESSONS 101

i. Kiel tiuj 6i homoj estas vimditaj? Hi estas vxuiditaj de granda §tono falinta de tin domo.

2. Cu gi estas nove konstruita domo? Ne, mi

kredas, ke gi estas jam konstruita de multaj jaroj. .

3. Ou via laboro esbte jam finita lastan jaron? ^y

Jes, sinjoro, sea mi gin perdis kaj devis fiion rekomenei.

4. Kiom estas pagata via f rato ? Mi kredas, ke li

ne ricevas grandan pagon. 6. Cu ciuj estas nun pagitaj? Ne, sinjoro, du homoj restas ankorau ne pagite.

6. Kio estas perdita? Mia fiapelo estas perdita,

sed mi gin retrovos.

7. Ou via kuko estas jam tute mangita? Jes, la

knaboj gin tute mangis.

8. Kiam tiu 6i domo estis konstruita? Oi estis

komencata antaii kvin jaroj kaj finita antati tri jaroj.

9. Ou vere gi estis konstruata dum du tutaj

jaroj ? Jes, sed oni preskau ne laboris la du vintrojn.

10. Kiel estas skribita via tasko? Mi timas, ke

vi gin trovos tre malbone skribita, car gi estis skribata tre rapide.

11. Kial vi estas ciam helpata de via fratino? Car

mi ne povas labori sole, kaj §i estas la sola persono de kiu mi estas 6iam bone kom-prenata.

102 ESPEEANTO IN FIFTY LESSONS

12. Cn via verko estis bone deklamata? 'Se, sin-joro, kaj mi suferis aiidante gin deklamata de tin ti lemanto.

33. TEIDEK TEIA LECIONO

(See Grammar, § 7)

La muso estas mangota de la kato. The mouse

is about to be eaten by the eat La d6etota vesto. The coat that shall be bought lu frapis. Some one knocked, lu ajn povus. Any one could. Kiam ajn vi deziras. Whenever you wish. Ic Somewhere. le ajn. Anywhere.

1. Cu tin kuko estas mangota? Ne gi estas nur

rigardota.

2. Kien vi metos la ricevotajn leterojn? Mi

metos la ricevotajn leterojn tien, kie jam estas la ricevitaj.

3. Kien vi iros la venontan someron? Mi iros ien

ajn, kie mi povos esti trankvila.

4. Kie vi plej facile laboras? Kie ajn mi estas,

mi gaje laboras, se mi estas trankvila.

5. Cu iu ne frapis ? Jes, mi aiidis brueton, fiajnas

al mi.

6. Kiuj estas la vi^totaj personoj ? Mi kredas, ke

ni ne havos tempon iun viziti.

ESPERANTO IN FIFTY LESSONS 103

7. Cu vi vidis itm en mia gardeno ? Ne, sinjoro,

sed iu ajn povus eniri nevidate.

8. Kiel iu povus eniri, dum vi estas tie ? Sinjoro,

mi laboras tie sur la arbo, kaj mi ne povas 6iam rigardi tra la tuta gardeno.

9. Kiel mia fileto lernas kalkuladon? Tre bone,

sinjoro, kaj mi povas diri vere, ke li bone lernas kion ajn li komeneas.

10. Kiu a6etis tiun 6i veston? Mia frato ^n

aSetis, sed ^ estas tro malgranda kaj li ne povas gin snrmeti.

11. Kie vi a6etis vian bluan veston? le en la urbo;

sed mi ne povus diri en kiu vendejo.

12. Cu vi povas ofte viziti vian fraton? Jes, mi

lin vizitas kiam ajn pla6as al mi.

13. Kie vi deziras logi tiun 6i nokton? le ajn,

kie mi povos trankvile dormi, £ar mi estas tre laca.

14. Cu vi iam vidis vian fraton ploranta? Ne, mi

kredas, ke li tute ne povus plori, e& se li ^ dezirus.

34. TRIDEK KVARA LECIONO

(See Grammar, § 26)

Li preferas babili. He prefers to chatter. Estas necese atenti. It is necessary to listen. Li laboras por gajni monon. He works to earn money.

104 ESPEEANTO IN FIFTY LESSONS

Li laboras por si. He works for himself. Ne uzante ^in. Without using it Supozante tion. In supposing that. Rifuzante lian proponon. By refusing his offer.

1. Kial vi eliris el via 6ambro? Car mi deziris

yespermangi kun mia patro.

2. Kial vi ne laboras en via domo ? Mi ne laboras

tie, por ne fari bruon, dum mia patrino estas malsana.

3. Kial vi kuris tiel rapide? Car mi deziris al-

veni ^statempe por la leeiono.

4. Por kiu vi adetis tiun malgrandan libron? Mi

gin a6etis por iu, kiun vi ne konas.

5. Kiel vi lernis tiel rapide? Mi gin faris uzante

bonan lemolibron.

6. Cu tiuj laboristoj estas bone pagataj? Ne,

sinjoro, mi kredas, ke oni malbone pagas ilin.

7. Kien kuras tin 6i knabeto fiiuvespere je la

kvina? Mi supozas, ke li iras a6eti panon por sia patrino.

8. Kial vi supozas tion? Car mi lin jam vidis

portanta panon je tiu horo.

9. Kiam vi vidis lin? Mi ne povas diri guste la

tagon; gi estis anta^ kelkaj semajnoj. 10. Cu vi konas lian familion? Ne, sed mia f ratine konas gin, kaj Si ofte diris al mi, ke ili , estas tre bonaj homoj.

11. Kiel 8i ekkonis ilin? Si ekkonis la patrinon

Mam Si estis vimdita de la akcidento sur la ponto lastan jaron.

12. Cn Si estis grave vimdita? Jes^ oni longe timis

ke Si mortos/ sed nur post kvar monatoj Si povis eliri el la lito.

13. Kion faras la patro? La patro estas helpanto

en granda papervendejo.

14. Kie estas tiu butiko? di estas norde en la

nrbo^ sur la deksesa strato.

35. TRIDEK KVINA LECIONO

(See Grammar, § 38, suffix -10)

^ Akompaniy accompany. Plena, full. ^Legomo, vegetable. ^Lui, to rent

Cio, everything. ..Loko, place.

^'Speciala, special. ^Trotuaro, pavement ^ Sufi&si» sufficient. * Meti, to put

Sufi£e» enough. - Korbo, basket

— Devi» to have to, must" §irmi, to protect " Marsi, to walk. KontraQ, against

^ Promeni, to take a walk.-Pluvas, it rains. _ Kampo, field. Suno, sun.

Kamparo, country. Granda, large.

^ Frue» early. Grandega, immense.

. Veturilo, carriage. Ombrelo, umbrella.

* Bimarku la logikan tempon de la verbo " mortos.'^

106 ESPEEANTO IN FIFTY LESSONS

Fnikto, fruit ^Piro, pear.

- Porno, apple.

- Pruno, plum. ^ Verda, green. -Ruga, red.

Flava, yellow. .Blua, blue. Nigra, black. Blanka, white. Lasta, last.

- Dika, thick.

- Mordi, to bite. Kosti, to cost.

- Funto, pound.

- Penco, penny. Rikolti, to harvest.

. Mano, hand.

Inter, between. _Sako, sack.

Terpomo, potato.

Amaso, crowd, pile.

Brasiko, cabbage.

Speco, sort, kind.

Froma^o, cheese.

Freda, fresh. -Prezo, price, cost --^Diskuti, to discuss.

Larga, wide.

Momento, moment _ Antafien, forward,

Amuzi, to amuse. '- Premi, to grasp, to press.

Perdigi, to get lost

Laci|;i, to get tired. — ^Fiera, proud.

Kuiri, to cook.

Kuirejo, kitchen.

Supo, soup.

Friti, to fry.

Memori, to remember.

Kvankam, although.

Sed, but

POE LA TAGMANOO \

Mia juna kuzo rakontis al mi, ke hieraii li akom-panis sian patrinon al la legomvendejo. Tio tre pla6is al li, £ar li estas ankorau knabeto kaj Satas £ion ajn, kio estas por li nova, kaj speciale Sion^

ESPEEANTO IN FIFTY LESSONS 107

kio estas bnia. Preskaii 6mj infanoi iatas la bma-don ksLJ, 6e la legomyendejo, mia kuzo aiidis sufiSe da ^. Li devis kureti la tutan tempon^ 6ar mia onklino marlBB tre rapide. En nia urbo la legom-yendejo estas snr la granda placo kaj sur du apudaj stratoj. C^itoj da viroj kaj virinoj de la kamparo alvenas tien^ Siuyeddrede f rue en la mateno^ kiin plena] vetnriloj. Ciu luas speeialan lokon sur la trotuaro^ kaj ili metas tien siajn tablojn kaj siajn korbojn. *Por esti Sirmataj kontrau la pluvo kaj la suno^ ili havas ofte grandegajn ombrelojn.

Mia onklino haltis unue te vendistino de fruktoj. Sidezirisa6etipirojn. SurlSwotuarokuSisdekdu korbegoj kun belaj rugaj pomoj, verdaj pometoj, prunoj flavaj, rugaj kaj bluaj, fine en la tri lastaj korboj estis belaj piroj, dikaj 'kaj belSajnaj. Jam mia kuzeto estus dezirinta mordi je unu el ili, se li estus restinta tro longe tie. ^^ Kiom kostas tiuj 6i? ^' demandis mia onklino. ^* Unu funton po ses pencoj, kara sinjorino; kiom da funtoj vi prenos? ^' Mia onklino ne estis kontenta. ^^ Tro kare vi vendas viajn pirojn, mi ne donos pli ol kvar pencojn por unu funto.^' *^ Ne eble,*^ kriis la virino, *^ ne eble I Tro malbona estis la rikolto— " sed mia onklino jam estis preninta la manon de sia fileto kaj irinta pli malproksimen. Amba^ promenadis inter la sakoj da terpomoj, amasoj da brasikoj, tabloj kun 6iuj specoj da fromagoj. La gevendistoj kriadis: ** Terpomoj, la plej bonaj, tute freSaj 1—ovoj,

108 ESPERANTO IN FIFTY LESSONS

fmktoj! venu tien 6i I Aliloke vi ne trovos tid bonajn— ^^ Amaso da homoj, speciale sinjorinoj kaj servistino]^ trapasadis babilante, demandante pri la prezoj, diskutante tie kaj tie 6i. La tro-tuaro] ne estis sufiSe largaj por tmjy kaj sur la strato la elektraj vagonoj devis halti Siumomente kaj^ kvankam iliaj sonoriloj sonoradis la tutan tempon, ili ne povis rapide antafteniri. Mia kuzeto estis tre amuzata de 6io^ sed li forte premis la pa-trinan manon por ne perdigi. Ce diversaj lokoj mia onklino a6etis la legomojn kaj frnktojn deziri-tajn kaj^ kiam Si laei^s de la bruado kaj marSado^ §i reiris hejmen kun la fileto goje kuretanta kaj tre fiere portanta papersakon da piroj.

Alveninte hejmen, mia onklino portis 8ion en la kuirejon kaj diris al la kuiristino, kion Si devas kuiri por la tagmango. Si devis fari supon^ friti-tajn terpomojn kaj midtajn aliajn aferojn, kiujn mia kuzeto ne memoras^ kvankam li plezure man-gis ilin. ~~

QUESTIONS

Cu? Whether? Yes? or No? Kiu? Who? Which? Kio? What? Kiam? When? Kic? Where?

Kial? Why? Kiel? How? Kiom da? How much? How many?

1. Kiu iris al la legomvendejo ?

2. Kiu akompanis mian onklinon?

3. Kiam ili iris tien?

4. Kial gi pla6is al mia kuzeto? 6. Cu la infanoj Satas bruadon?

6. Cu legomvende jo estas tre trankvila?

7. Kiu devis kureti?

8. Cu la onMino mardas pli rapide ol sia fileto?

9. Kie estas la legomvendejo?

10. Kiu alvenas tien 6iu»ft*e»e? n/-t^rf^U\4AiLi

11. Kion alportas la vendistoj ?

12. Kiel ili alportas 6iujn fruktojn?

13. Kien ili metas siajn korbojn?

14. Cu ili havas tablojn?

15. Kio §irmas ilin kontrau la pluvo kaj la suno?

16. Cu tiuj ombreloj estas rugaj ?

17. Kion mia onMino deziris aSeti?

18. Cu vi pli datas prunojn ol pomojn?

19. Cu mia onklino adetis brasikon?

20. Kial Si ne afietis pirojn de la unua vendistino ?

21. Cu Si trovis virinon, kiu vendis pli malkare

siajn pirojn?

22. Kiom kostas unu funto da prunoj?

23. En kiu sezono oni faras la rikolton?

24. Cu la onklino aSetis fromagon?

no ESPEBANTO IN FIFTY LESSONS

25. Kiu venas al la legomvendejo plej ofte?

26. Cu estis multaj homoj sur la stratoj?

27. Kio sonoradis la tutan tempon?

28. Eaal ne povis la stratvagonoj anta^eniri

rapide?

29. Kiam la onklino revenis hejmeii?

30. Kion M estis aSetinta?

31. Cu mia kuzeto perdigis?

32. Cu li bone amuzigis?

33. Kion li portis por sia patrino?

34. Al kiu ill donis cion, alveninte hejmen?

35. Cu la familio plezure tagmangis?

36. Kiu plej multe Satis la frititajn terpomojn?

36. TRIDEK SESA LECIONO (See Grammar, § 34)

£!u vi konas mian amikon? Do you know my

friend? Cu vi scias, ke li venis? Do you know that he

came (had come) ? Mi tute ne konas tiun §ipon. I don't know that

boat at all. Kiu scias cu si alvenis? Who knows whether she

has arrived? Mi scias pri li, sed ne konas lin. I know of him^

but donH know him.

ESPEEANTO IN FIFTY LESSONS HI

1. Ou vi konas tiim ludon? Ne, sinjoro, mi ail-

dis pri ^i, sed mi ne scias kie^ oni ludas gin.

2. Cu vi trovifl tiun sinjoron 6e la stacio? Ne,

mi lin ne trovis; vi scias, ke mi lin ne bone konas.

3. Kiam vi ekkonis mian fraton? Mi ne scias

guste kiam mi lin ekkonis; mi nur scias, ke mi lin de tre longe konas.

4. Cu vi scias kiam mia patro alvenos morgan?

Ne, mi scias nenion pri gi. 6. Kiam li komencis sian vojagadon? Mi ne _scias 6u li gin jam komencis.

6. Kial vi legas tiom da libroj? Car mi deziras

bone koni tion, pri kio mi parolas.

7. Ca vi jam scias pri kio vi devas paroladi mor-

gan ? Ne, mi ekscios gin nur momenton an-tau la vespermango.

8. Kiel vi eksciis pri la alveno de mia frato? Mi

antaii tre longe audis vin parolanta pri tio.

9. Cu vi ankau sciis ke mia fratino lin akom-

panos ? Ne, mi tute ne sciis pri tio.

10. Kion vi scias, juna homo? Mi lernis multajn

aferojn, kaj §ajnas tamen al mi, ke mi scias nenion.

11. Cu vi scias kiel oni devas labori tie 6i? Jes,

mi scias pri tio per amiko, kiu laboris £e vi

37. TBIDEK SEPA LECIONO

(See Grammar, § 38, snflBx -IG)

Mi grandigas |;in. I enlarge it Li beligis gin. He has beanidfied it Sciigu miiL Let me know. Lemigu §in. Make her learn. Plena, full.

1. Kion vi faris la tutan matenon? Mi plenigis

tiujn sakojn je pomoj kaj piroj.

2. Ou estas ankoraii akvo en tiu ci glaso? Ne, mi

gin malplenigis anta& mallonga momento.

3. Kiu sciigis vin pri mia vizito? Per kelkaj vor-

toj en via lasta letero vi supozigis al mi, ke vi venos baldau.

4. Kion petis iam la rego de Persujo de siaj

amikoj profesoroj ? Li petis, ke ili mallon-gigu sian historion.

5. Kio kredigis al vi, ke li estas* mortinta? Lia

silento min igis kredi tion, 6ar de unu jaro mi nenion aiidis de li kaj ankaii nenion pri U.

6. Kial vi revenigis lin tiel rapide? Oar mi ne

deziris, ke li restu pli longe kie li estis.

7. Kiu vidigis al vi la belan domon de tiu sinjoro ?

Mia patrino gin vidigis al mi.

8. Kio Sin malsanigis? Tro granda laborado kaj

maldormado §in malsanigis.

^ Blmarktt la logikan tempon " estai.

1

ESPEKANTO IN" FIFTY LESSONS 113

9. Kial vi ne enirigis mian amikon? Mi ne sciis ke li estas tie 6i.

10. Cu li ne sonorigis la sonorilon? Eble li tion

f aris^ sed mi gin ne aUdis.

11. Kie vi estis gis nun? Ois nun mi estis en la

mangocambro puriganta la tablon.

12. Kiu malpurigis la tablon? La infanoj^ man-

gante fruktojn, gin malpurigis.

38. TKIDEK OKA LECIONO

(See Grammar, § 38, suffix -10)

Ni maljunif as. We become old. §i grandif as. She grows up. Nenie li vidif as. He shows himself nowhere. Tial 8i malsani^s. Therefore she got sick. Ili ambafi morti|;is. They both got killed. Falante de la monto. (In) falling from the mountain.

1. Kin mortigis tiun 6i birdon? Neniu gin mor-

tigis, sinjoro.

2. Cu gi estas mortigita de akcidento? Jes, sin-

joro, gi mortigis falante de sia kago.

3. Kie mortis via alia birdo? Oi malsanigis man-

ginte tro multe, kaj gi mortis la morgafian tagon.

114 ESPERANTO IN FIFTY LESSONS

4. Kien vi metos tiim 6i? Ni gin enterigos en la gardeno^ kie jam kugas la alia; sed mi tre malgajigas pensante ke mi perdis ambaii miajn birdetojn.

6. Kiel vi tiel malpurigis? Mi laboris en la gar-deno kaj malpurigis falante snr la teron.

6. Kiu trovigis en la cambro kiam mia onklino

envenis? Neniu trovigis tie, 6ar 6iuj estis jam elirintaj.

7. Kial via patro estas tiel gaja de kelkaj tagoj ?

li ekseiis pri la baldaiia veno de siaj gene-poj, kaj li §ajnas rejimigi nur pensante pri

8. Kiel farigis via gardeneto dum la hieratia

pluvego? Mia gardeno estis tute malbo-nigata kaj tute plenigis je akvo.

9. Kiel laboras nun via amiko? Li povas nun

labori pli bone, 6ar lia dumonata restado sur la monto lin resanigis kaj refortigis. 10. Cu via fratino resanigis? Jes, lia sano multe plibonigis la lastajn monatojn.

39. TKIDEK NAtJA LECIONO

(See Grammar, § 28)

Jam. Already.

Ankorau. Still, yet.

ESPERANTO IN" FIFTY LESSONS 116

Li ne ridos plu. He will laugh no longer.

Nc ploru plu. Cry no more.

Ili nc jam foriris* They did not go away yet ^ Ili ankorau ne forprenis gin. They have not yet

taken it away. Mi forestos. I wHl be away.

1. Cu vi ne prenis jam vian leteron? Ne, sinjoro,

mi ankoraii gin ne forprenis de la table.

2. On vi 6iam instruados en tin 6i lemejo ? Ne,

sinjoro, mi ne instnios plu en gi post kvar monatoj, 6ar mi tiam forlasos la urbon.

3. Cu via amiko Paiilo estas tiam bona helpanto

al vi ? Ne plu, sinjoro; li jam ne helpas min de pli longe ol unu jaro.

4. Kial li vin ne helpas plu? Mi supozas, ke 11

trovis alian laboron, kiu pli pla6as al li ol tin, kiun li f aris tie 6i.

5. Kiu ankoraii ne ricevis sian pagon? Sinjoro,

tin Si homo ankoraii ne ricevis pagon por siaj du lastaj laborsemajnoj.

6. Eal li ne ricevis gin kiel la aliaj ? li fores-

tis la du pagtagojn estante.malsana, kaj nun li jam ne povas pagi siajn kalkulojn al la panisto kaj la aliaj vendistoj.

7. Kion ni devos fari morgaii? Vi devos veni

kun mi al la urbo; sed ne marSu plu kiel in-fanoj ektimantaj 6e tin veturilo aii stratva-gono.

116 ESPERANTO IN" FIFTY LESSONS

8. Kion vi ricevis de via avo por la novjaro? De

li mi jam de longe nenion ricevas plu por la novjaro, 6ar mi jam ne estas infano.

9. Kiel yi sanas^ sinjoro? Mi ne sanas plu tiel

bone kiel antaiie, 6ar maljunigante mi per-das 6iutage iom da forto. 10. Ou mi devas forpreni mm mian capelon? Ne, sinjoro, tio ankoraii ne estas necesa.

40. KVAEDEKA LECIONO

Vulpo, fox. Cikonio, stork. lam, once, some day. Renkonti, to meet. Inviti, to invite. Kolo, neck. Plezuro, pleasure. Oni, one (pron.). Flugi, to fly. Hejmo, home. Ruza, cunning. Gojo, joy. Honoro, honour. Sidi, to sit. -ig (see § 38). Pcti, to beg.

Mi petas, I beg (=

please). Jen estas, here is. Simpla, simple. Supo, soup. Porti, to carry. Alport!, to bring. Plado, plate. Per, with, by means of. Lango, tongue (body). Gluti, to swallow. Beko, beak. Povi, to be able. Kapti; to catch. E£, even. Guto, drop.

Car, because.

Tro, too, too much.

Plata, flat

Kontenta^pleased, glad.

-ec, quality (see § 38).

-ad, duration (see § 38).

Montri, to show.

Serci, to joke.

Gaja, gay.

Fini, to end.

Ciam, always.

Sola, alone.

Danki, to thank.

Ccrta, sure. .

Atendi, to wait for, to expect.

Respond!, to answer.

Adiafi, good-bye, farewell.

Gis, until.

Gis revido, au revoir.

Antafi, before.

Post, after.

Laca, tired.

Casi, to chase, to hunt

Koko, rooster.

Kokino, hen.

Kokido, chick.

-id (see§ 38).

Pcnsi, to think. Rica, rich. Bona, good. Bonega, excellent -eg (see §38). Ripozi, to rest Sata, satiated. Malsata, hungry. Gusta, exact. Kia, what a, what kind

of. Surprizo, surprise. Ekkrii, to exclaim, -ck (see §38). Fermi, to shut Prcta, ready. Odoro, odour. Rosti, to roast Pasi, to pass. Flari, to smell. Ambau, both. Viando, meat Alta, high, tall. Porcelano, porcelain. Vazo, vase. Klara, dear. Klarigi, to explain, -ig (see § 38). Delikata, delicate.

118 ESPERANTO IN" FIFTY LESSONS

Omami, to decorate. Atingi, to reach.

Omamajo, ornament. Vana, vain,

-aj (see § 38). Provi, to try.

Donad^ to present^ to Meti, to put

give. NazOy nose.

Mem, self. Truo, hole.

Pala, pale. Dum, while.

Honti, to be ashamed. Urgi, to be urging.

Larga, wide. Kolera, angry^ cross.

Tiel . • • , ke, so . . . Ridi, to laugh.

that NoktOy night

LA VULPO KAJ LA CIKONIO

Sinjoro Vnlpo iam renkontis sur la strato Fratl-linon Cikonion kaj invitis din por vespermango. La longkola fratilino akceptis pleznre^ kaj vespere &i alflugis la hejmon de la ruza invitinto. La vulpo §in tre afable ricevis: ''Ho, fratilino, kiel mi estas goja vidi vin tie 6i. Vi vere f aras al mi tre grandan honoron. Sidi^, fratUino, mi petas, jen estas s^o." La vespermango estis simpla. Supo estis alportata sur granda plado. La yidpo per sia lango englutis la tutan supon rapide, sed la cikonio per sia longa beko ne povis kapti et unu guton da supo, 6ar la plado estis tro plata.

di estis tre malkontenta, sed ne montris siafi mal-kontentecon. Si paroladis kaj Sercadis gaje, kaj 6e la fino de Tvespero^ p. diris al la vulpo: '' Kara

ESPEKANTO IN" FIFTY LESSONS 119

sinjoro^ mi estas 6iam sola hejme^ kaj tio ne estas tre gaja. Cn vi farus al mi la grandan plezuron tagmangi morgan kun mi ? Yi estis tiel af abla al mi^ ke mi tre deziras ricevi vin ankaii en mia hejmo/'

La vulpo tre gojis: '* Mil dankojn^ fraulino^ certe mi venos kun la plej granda plezuro, Je kioma horo?^'

" Je la unua posttagmeze, mi atendos vin/' re-spondis la cikonio kaj 6i adiaMiris: " Ois revido/'

La postan tagon^ la vulpo ripozis la tutan mate-non. ^'Kial mi laborus kaj lacigus fiasante ko-kinojn?'' li pensis, ^^la cikonio estas rica kaj mi certe havos bonegan mangon/'

Tre malsata^ li alvenis al la hejmo de la cikonio jam duonan boron antau la gusta tempo. ^^ Ho^ kia surprizo/' ekkriis la cikonio, malfermante la pordon, ''mi tre gojas ke vi venis tiel frue; la tagmango estas tute preta/*

Bonan odoron de rostita viando flaris la vulpo kun antaiigojo. Ambafi sidigis 6e bela tableto kaj oni alportis la viandon. (Ji estis en granda, alta porcelana vazo kun la plej delikataj ornamajoj. "Tin 6i vazo devenas de malproksima lando,'* klarigis la cikonio, '* kuzino mia gin al mi donacis; ekmanfu, Sinjoro Vulpo, ekman^; mi mem rostis la viandon/*

Sed jam la vulpo pala kaj hontanta sidis mal-gaje: La kolo de la vazo estis tiel mallarga kaj

120 ESPBKANTO IN FIFTY LESSONS

longa, ke li ne povis atingi la viandon, kaj li vane provis enmeti sian nazegon en la truon de Pvazo.

Diune^la eikonio per sia longa beko rapide mantis la tutan viandon. La vnlpo ne atendis la finon de rtagman^o. li diris: "Pardonu min, frau-lino, sed mi havas gravan aferon tre urgantan, kaj mi devas foriri/^ Li kuris kaj kuradis la tutan posttagmezon kaj estis tiel kolera kaj hontanta, ke li ne vidis 6iujn kokinojn, kiuj ridis je li pasanta. Kiam la nokto venis^ la eikonio estis ankoraii ridanta en sia hejmo.

QUESTIONS

6u? Whether? Yes? or No?

Kio? What?

Kiu? Who? Which?

Kiel? How?

Kiam? When?

Kic? Where?

Kial? Why?

Kia? What kind of?

Kiom da? How much? How many?

1. Kiun renkontis la vidpo sur la strato?

2. Ou la vulpo konis la cikonion?

3. For kio li invitis Sin?

4. Cu la eikonio akceptis?

6. Kiam §i iris al la hejmo de la vulpo?

ESPEEANTO IN" FIFTY LESSONS 121

6. Cu la vnlpo ricevis sin bone ?

7. Kion diris la vulpo?

8. Cu li havis bonYespermangon?

9. Kion oni alportis?

10. En kio estis la supo?

11. Cu la vulpo mangis la supon?

12. Kiel li mangis gin? '

13. Kin ne mangis supon?

14. Kial la cikonio ne povis mangi la supon?

15. Cu la cikonio estis kontenta?

16. Ouiikolerigis?

17. Por kiam si invitis la vulpon?

18. Cu la vulpo akeeptis la inviton?

19. Kion li faris la morgauan matenon?

20. Kial li ne laboris por kapti kokidojn?

21. Kiam li alvenis al la domo de la cikonio?

22. Kion pensis la vulpo?

23. Kion li flaris enirante en la domon?

24. Kiel ricevis lin la cikonio ?

25. Kie ili ambaii sidis?

26. Kio estis alportata?

27. En kio estis la viando?

28. Cu la vazo havis largan truon?

29. Kiu povis mangi rapide la viandon?

30. Eliu ne povis mangi la viandon?

31. Kial la vulpo ne povis kapti la viandon?

32. Cu la vulpo havas bekon?

33. Cu la vulpo estis malsata?

122 ESPEEANTO IN FIFTY LESSONS

35. Kien li forkuris?

36. Cu la cikonio estis malgoja?

37. Cu la Yulpo estas ruzaP

38. Kin estis pli ruza?

39. Kiu ridis laste?

41. KVARDEK UNUA LECIONO

(See Grammar, § 26 and § 28)

Kiom da fojoj? How many times?

Unu funto da sukero. One pound of sugu*.

Sufice da teo. Enough tea.

Jen glaso da lakto. Here is a glass of milk.

Ju pU mi a6etas, des pli mi elspezas. The more

I buy, the more I spend. Po kvin cendoj je funto. At five cents the pound.

1. Kiom da sukero vi aSetis? Mi a6etis tri

funtojn da ^.

2. Cu vi pagis por gi? Jes, mi pagis po tri cen-

doj je funto.

3. Kiom vi elspezis hodiaii? Mi elspezis tri.

dolarojn kaj kvardek cendojn.

4. Cu vi a6etis multajn aferojn? Mi a^etis

multe da teo kaj multe da kukoj. 6. Cu vi deziras havi multe da teo hodiaii vespere ? Ju pli da invititoj venos, des pli da teo ni devos havL

ESPERANTO IN FIFTY LESSONS 123

*

6. Kiom da fojoj vi jam venis tien 6i ? Sinjoro,

^ estas la unua fojo; mi neniam antaiie venis.

7. Kaom da fojoj vi mangas fiiutage? Mi man-

gas tri aii kvarfoje en unu tago.

8. On vi mangas multe da legomoj? Jes, sin-

joro^ mi manias pli da legomoj ol da viando.

9. Kiom vi pagis por la lakto, kiun ni trinkis?

Mi pagis kvin cendojn por Siu granda glaso kaj elspezis por ni 6inj dudek kvin cendojn.

10. Cu vi afietis sufifie da kukoj por ciuj knabetoj ?

Mi a6etis dueent kuketojn kaj, se gi ne snfiSas, mi aSetos pli.

11. Cu vi trinkis la tutan lakton? Jes, sinjoro,

mi trinkis gin tute, 6ar restis da gi nnr unu glaso kaj duono.

42. KVAEDEK DUA LECIONO

Li Jus alvenis. He has just arrived. — Mi foriros tuj, I will go away at once. < — Dc kiam vi vojaf as? Since when do you travel? Antau tri jaroj. Three years ago. Post du tagoj. After two days. Kiam vi estas hejme? , When are you at home?-Helpi, to help. For, away.

124 ESPERANTO IN FIFTY LESSONS

1. Cu vi ricevis leteron de via patrino? Mi ne

jam vidis la leterojn, 6ar la poStisto Jus alvenis.

2. Kjon vi faros posttagmeze? Ifi foriros tuj

post la tagmango por viziti nian onldon.

3. De kiam vi ne vidis vian onldon? De tri

monatoj ni lin ne vidis, Sar la lastan fojon Mam li venis, antaii dek tagoj, ni forestis.

4. Cu via patro estas hejme? Ne, sinjoro, li

forestas de du semajnoj, Sar li vojagas tra Eiiropo. 6. Kiam via patro revenos ? li revenos post kvin semajnoj, se nenio malhelpas liu.

6. Cu vi povas helpi min? Jes, siujorino, mi tuj

venos al vi.

7. Kiel vi sanas, fraiilino? Mi dankas vin, sin-

joro, mi Jus revenis de la kamparo kaj sanas tre bone.

8. Cu via patrino ankaii sanas tute bone? Ne

tute, sinjoro, Si estis malsana dum la tuta vintro kaj §i ankoraii ne tute resanigis.

9. Antaft kiom da jaroj vi vizitis Etiropon? Mi

gin travojagis dufoje, unuan fojon antaii

dudek jaroj kaj duan fojon antaii tri jaroj.

10. Cu vi baldaii reiros hejmen? Ne, siujoro, mi

ne reiros hejmen antatL la fino de la vintro.

ESPEEANTO IN FIFTY LESSONS 126

43. KVARDEK TEIA LECIONO (See Grammar, § 25 and § 28, sufBx -AD) ^

Li venis por studi. He came (in order) to study..

Mi satas remi. I like to row.

Mi volas preni gin. I want to take it.

Li intencas ceesti. He intends to be present.

Li devas foriri. He has to (he must) go away.

1. Kiu intencas veni kun mi morgaii por remi?

Mi opinias, ke multaj volos veni kun vi, sed mi ne povos, 6ar mi devas labori hejme.

2. Ou vi iatas studadi la tutan tagon? N"e, sin-

joro, mi ne Satas gin tre multe, sed mi devas gin fari.

3. Kial tiu ti knabo ne fieestis hieraii la lecionon?

Li ne povis ceesti gin, 6ar li devis helpi sian patron hejme.

4. Kion vi volas forpreni de tiu ci Sambro? Mi

intencas forpreni tiun tablon, kiu estas«^ multe tro granda por via 6ambreto.

5. Ou vi Satas restadi hejme, sinjoro? !N"e, sin-

jorino, mi multe pli Satas promenadi tra la kamparo, sed estas mia devo fini mian grandan laboron.

6. Kiu venis tien 6i hieraii vespere? Via nevo,

sinjoro, venis tien 6i por vidi vin, sed vi forestis.

126 ESPEBANTO IN FIFTY LESSONS

7. Ou via patro devos ankoratt vojagadi titin 6i

vintron? Ne, sinjoro, mi opinias, ke li de nun tute ne plu vojagos.

8. Kial via f rato ne venis hieratt vespere por remi

kun ni? Mi ne scias Mai 11 ne venis, 6ar antaii la vespermango li diris al mi, ke li inteneas iri kun vi.

9. Kiu devas resti tie 6i? Mi devas resti, sin-

joro, 6ar mi ne tute finis mian laboron. 10. Kiel vi alvenis tien ti tiel rapide? Sinjoro, mi kuradis la tutan tempon, 6ar mi ne volis alveni malfrue.

44. KVAEDEK KVAEA LECIONO

Kiu timas vin? Who fears you ? Who is afraid

of you? Tiu dubas pri via forteco. That one has doubts

about your strength. Ciu esperas tion. Every one hopes that. Neniu minis pri gi. Nobody would wonder about

ii lu rakontis al mi. Some one told me.

1. Cu vi timas, ke via patro ne povos veni? Jes, mi tre timas tion, 6ar li estas tre oku-pata kun iu, kiu venis hierati de la urbo.

ESPEBANTO IN FIFTY LESSONS 127

2. Kiujn domojn vi vizitis en tin 6i vilago? Mi

vizitis nur la du dometojn, Muj apartenas al mia onklo.

3. Kiel vi dubas, 6u li venos ? Mi tre dubas pri

tio^ tsx mi nescias^ kin lin eciigis pri nia invito.

4. Elion vi esperas ricevi de via frato? Mi niir

esperas, ke mi ricevos baldaii leteron de li, £ar mi neseias e£ en kiu lando li esiaa. 6. Kiu I'akontis al vi pri la foriro de mia frato? Via filo, sinjoro, diris al mi, ke li intencis forvojagi; kaj hieraii mi parolis kun kel-kaj personoj kinj vidis lin, 6e la staeio.

6. Elia intencas Seesti morgati la vespermangon

en niia gardeno? Mi opinias, ke ni tiuj venos.

7. Cu iu venis en mian dambron, dum mi forestis?

Ne, sinjoro, mi vidis neniun.

8. Gu tin knabo estas ew&te forta por remi la

tutan vesperon? Ho, jes, sinjoro, ne dubu pri lia f orteco; mi 6iam miris pri gi.

9. Cu vi povas remi sufi6e rapide, por ke ni alvenu

hejmen post dek minutoj? Jes, sinjoro, ^ ne estas tre malproksima. 10. Eau forprenis 6iujn segojn de tiu 6i 6ambro? Mi opinias, ke tiuj, Muj faris tion, estas la knaboj, Muj devis resti hejme.

45. KVAEDEK KVINA LECIONO

Avo, grandfather. Sati, to like. Preferi, to prefer. Trankvila, quiet. -ec, quality (see § 38). Trankvileco, quietness. KampOy field. -ar, collection (see

§38). Kamparo» country. ArbOy tree. Arbaro» forest. Farmo, farm. Apud, near. Vasta, wide, vast. Salono» parlour. Tero, earth, ground. EtagOy floor. LignOy wood. §tupo» stairstep. Inter, hetween. Kameno, chimney. Brako, arm. Sego, chair. -eg, augmenta-

tive(§38). Fumi, to smoke.

Pipo, pipe. Korto, yard. Trans, across. 6evalo, horse. Bovo, ox. Bovino, cow. Virbovo, bull. Koko, rooster. Anaso, duck. Ansero, goose. Terpomo, potato. Tritiko, wheat. Spaco, space. Nur, only. Herbo, grass. Pi^ti, to pasture. Fojno, hay. Plugi, to plow. -il, instrument (§ 38). Veturi, to ride. Veturilo, carriage. Falci, to mow. Levi, to rise. Levigi, to get up. Benko, bench. Kiel, as. Vivi, to live.

ESPEEANTO IN FIFTY LESSONS 129

Sana, healthy. Senti» to feel.

Pasi, to pass. . Bedauri, to regret

BoatOy boat. Ciam» always.

LagOy lake. lo, something.

Lageto, pond. Kio» what.

Kampi, to climb. Tio» thai

Libera, free. Nenio, nothing.

Fresa, fresh. CJio, everything.

SUE LA KAMPAEO

•Mia avo ne Satas la urbojn, li preferas la trank-vileeon de la kamparo. Li havas beletan farmon apnd la rivero.

En lia domo, la fiambroj estas tre altaj kaj vastaj. Estas neniu salono ail skriboSambro; estas nur snr la teretago la kuirejo kaj grandega mango-6ambro. Al la dua etago oni alvenas per ligna Stuparo^ kaj oni trovas tie nur dormofiambrojn.

Malsnpre en la mango6ambro estas granda tablo kun mxdtaj segoj, kaj inter du fenestroj estas la kameno. Mia avo datas sidadi 6e Fkameno en sia granda braksegego fnmante sian pipon. Antaft la domo estas granda korto^ trans Mu logas la fievaloj en la fievalejo kaj la bovinoj en la bovinejo. Pli malproksima estas loko por la kokinoj^ anasoj kaj anseroj.

Cirkaii la farmo estas la grandaj kampoj de mia avo. Estas kampoj kun terpomoj kaj aliaj kun

130 ESPERANTO IN FIFTY LESSONS

tritiko. Estas ankatt granda spaco nur kun herbo; tio estas la paStejo de la bovinoj.

En la fannokorto sub la fojnejo, mia avo havas unu plugilon kaj kelkajn veturilojn. Oni lasas tie ankaii la fal^ilojn. Mia avo logas kun du nevoj kaj iliaj familioj. Oiumatene ili levigas tre frue por eklabori sur la kampoj. Trifoje en la tago ili mangas, sed tre simple. Vespere, post la lasta mango^ ili restas kune por interparoli ail kanti. Somere ili sidas sur la benkoj en la korto^ kaj vintre ili sidas en la ^ambrego 6e la kameno.

Mia avo, Mel 6iuj, kiuj vivas tie kun li, estas tre Sana kaj forta. Mi tre datas iri al la farmo de mia avo .kaj pasigi tie kelkajn tagojn. Mi helpas miajn kuzojn en ilia laboro a^ mi kuras tra la kampoj kun la plej junaj. Mi remas kun ili en ilia boato sur la lageto apud la arbareto. Ni rampas kune sur la arboj; ni estas gojaj kaj liberaj la tutan tagon. Se ni estas lacaj, ni iras al la bovinejo por trinki tute freSan lakton. Kiam mi revenas al la urbo post kelkaj tagoj pasigitaj 6e la farmo de mia onklo, mi sentas min pli forta kaj pli sana. Mi nur bedaiiras, ke mi ne povas resti 6iaiSj[a kamparo.

QUESTIONS

Cu? Whether? Yes? or No? Kio? What?

ESPERANTO IN PIETY LESSONS 131

Kiu? Who? Which?

Kiam? When?

Kie? Where?

Kiel? How?

Kial? Why?

Kiom da? How much? How many?

1. Kie logas via avo?

2. Kial li ne logas en urbo?

3. Kie estas lia farmo?

4. Kiel estas la 6ambroj en lia domo?

5. Cu estas salono 6e li?

6. Kiuj fiambroj estas sur la teretago?

7. Kiel oni alvenas al la dua etago?

8. Kio estas sur la dua etago?

9. Kio estas en la mango6ambro ?

10. Kie sidas ofte via avo?

11. Kio estas trans la farmokorto?

12. Cu mia avo havas multajn kampojn?

13. Kie estas la fojnejo?

14. Kio estas sub la fojnejo?

15. Per kio oni plugas la kampojn?

16. Kiel oni falfias la herbon?

17. Kiu logas kun via avo?

18. Kiam ili levigas fie via avo?

19. Ou ili havas grandajn kaj longajn mangojn?

20. Kion ili faras vespere?

21. Kiel sanas via avo?

133 ESPERANTO IN FIFTY LESSONS

23. Cu vi Satas viziti lin?

24. Eial vi satas la kamparon?

25. Kion vi faras 6e la farmo de via avo?

26. Cu via avo havas boaton?

27. Kie estas tiu boato ?

28. Cuvi Satas lakton?

29. Kial vi sanas pli bone sur la kamparo ol en la

nrbo?

30. Kial la hcmioj ne vivas 6iuj sur la kamparo?

46. KVARDEK SESA LECIONO

Dc kie vi saltis? From where did you jump?

De kiam si dormas? Since when does she sleep ?

Dc tic, from there.

Dc tiam, since then.

La libro de Karlo. Charles's book.

Cic kaj ciam li suferas dc kapdoloro. Everywhere and always he suffers of headache.

De kiu vi estas vidita? By whom have you been seen?

lam, some day, once.

le, somewhere.

Neniam, never.

Nenie, nowhere.

1. De kie venas tiu 6i knabo? li venas de mal-proksima lando.

ESPEBANTO IN FIFTY LESSONS 133

2. De kiam vi lin konas? Mi lin konas nnr de

kelkaj tagoj.

3. Kie ^i logadis de kiam vi lin konis ? De tiam

li lo^adis kan mi.

4. Cu li iam estis malsana en via domo ? Ne, sin-

joro, li nur suferis iam de kapdoloro.

5. Ou li iam ricevis leteron de iu? Ne, sinjoro,

li neniam ricevis ion de iu ajn, 6ar neniu sciis^ kie li estas.

6. Ou vi seias ion pri lia familio? Ne, sinjoro,

mi scias nenion pri gi; li.nur diris al mi, ke lia familio vivas ie en lia lando.

7. Kion la knabo faris kun vi la tutan tempon?

Li legis librojn miajn, kaj li lernis kion mi instruis al li.

8. Ou li iam estis sola en via domo? Ne, sin-

joro, li estis £iam kun mi tie, kien mi iris.

9. De kiom da tagoj li estas kun vi gis hodiaii?

De ses tagoj li estas kun mi. 10. Ou la domo, kie vi logas, estas via domo? Ne,

sinjoro, ^ estas domo de mia onklo. IL Eiam vi vidis la knabon la unuan fojon?

Antaii unu semajno mi vidis lin kaj tiam

tuj prenis lin hejmen.

134 ESPEBANTO IN FIFTY LESSONS

47. KVAEDEK SEPA LiBCIONO

La viro kies cevalo falis. The man whose horse

feU.' Kies pltunon vi uzas? Whose pen are you using? Malgrau la pluvo li eliris. In spite of the rain

he went out Kvankam li rifuzis. Although he refused. Tamen mi provos. However, I will try.

1. Cu vi eliris malgrati la pluvo? Jes, sinjoro,

mi tute ne timas la pluvon.

2. Ou via fratine estis kontenta pri tio ? Ne, Si

estis tre malkontenta, sed mi tamen devis eliri por renkonti mian amikon. -

3. Kial vi devis? Mi devis, 6ar hierau mi diris

al liy ke mi venos.

4. Ou li opiniis, ke vi venos malgrau tiu 6i

pluvego? Jes, sinjoro, kvankam la pluvo estas tre forta, li sciis, ke mi ne timus gin.

5. Cu via amiko konas viajn gepatrojii? Jes,

sinjoro, li konas ilin tre bone, kvankam li ne venis tre ofte tien 6i.

6. Kies fiapelo estas tie sur la table? Mi opinias,

ke tio estas la Sapelo de mia amiko; tamen mi ne estas tute certa pri gi.

7. Ou vi ne povus certigi kies 6apelo gi estas?

Ne, sinjoro, mi ne povus certigi ion, pri kio mi ne scias tute bone.

8. Cu vi ne invitis vian kuzon veni ankati hodiaii I' pofittagmeze ? Jes, mi lin invitis^ sed li

i rifuzis.

^ 9. Kial li rifuzis? Pri tio mi ankaii ne scias

bone; tamen mi opinias, ke li preferas resti hejme^ 6ar li tute ne satas kuri tra la kam-paro. 10- Cu vi diris al li, ke vi intencas kuradi? Ne, mi diris nenion pri tio, Hon ni farus; sed li tre bone scias, ke ni ne iatas sidadi la tutan tempon.

48. KVAEDEK OKA LECIONO

Estas necese pentri la muron. It is necessary

to paint the wall.

Koloro, colour. Verda, green. Bruna, brown.

Blanka, white. A?8» or. Griza, grey.

Nigra, black. Hela, bright. Rozkolora, pink.

Viola, violet Flava, yellow. Muro, wall.

Blua, blue. Ruga, red. Ec, even.

1. Kixm koloron vi preferas por la muroj tiu 6i

6ambro? Mi dezirus vidi tie 6i helan koloron, blankon ail helbluon.

2. KivL estas la koloro de la arbfolioj? Ilia

koloro estas verda.

136 ESPERANTO IN FIFTY LESSONS

3. Ou la folioj estas 6iam verdaj? Ne, en au-

tnno^ kiam ill falas sur la teron^ ill estas bninaj, flavaj aii e6 rugaj.

4. Kiun koloron havas la papero de tiu ci libro ?

Ola papero estas blanka. 6. Cu vi opinias, ke estus bone blankigi la murojn de via domo ? Jes, mi opinias, ke estas tute necese reblankigi ilin, 6ar ili estas tre mal-puraj nun.

6. Ou la rozoj havas 6iuj la saman koloron? Ne,

sinjoro^ estas ankaii blankaj kaj rugaj rozoj.

7. Cu estas blua la lageto apud la f armo de via

avo? Ne, gi estas verda, 6ar gia akvo estas malfreda.

8. Kiel vi §atas nian novan dometon? Mi gin

tre §atas; sed tamen mi opinias^ ke estus pli bone pentri viajn murojn verde aii grize ol lasi ilin tiel sen eerta koloro.

9. Cu vi jam vizitis la farmon de mia onklo?

Ne, mi neniam iris tien.

10. Kiel estas la muroj de lia domo tie? La

muroj estas grizaj; mi preferus vidi ilin blankaj.

11. Cu via avo volus havi blankajn murojn fie sia

domo? Ne, li ne volus, 6ar li timus, ke ili tro rapide malpurigos.

ESPEEANTO IN FIFTY LESSONS 137

49. KVAEDEK NAtrA LECIONO

(See Grammar, § 13 and § 38, suflBxes -EN, -UL)

Mi vidis lin kuranta. I saw him running.

Nek nova, nek bona. Neither new nor good. Parolema, talkative. Moki, to mock.

Mangema, gluttonous. Mokemulo» a mocker. Bonulo» a good man. Kia? what kind of?

Riculo, a rich man. Tia, such.

1. Kial vi estas tiel dormema hodiail? Car mi

tute ne dermis lastan nokton kaj mi estas tre laca.

2. Ou vi konas mian kuzon Paiilon? Ne, sed mi

scias, ke li estas grandegulo, 6ar iu rakontis al mi, ke li ne povas eniri vian pordon kun sia capelo sur la kapo.

3. Ou estas multaj malri6uloj en via urbo ? Jes,

estas multaj malriculoj kaj malfeliculoj.

4. Kial vi ne finis vian laboron, Paulo? Mi ne

estis trankvila tie 6i, Sar §ercemuloj min malhelpis la tutan matenon.

5. Kiu estas Sercemulo? Sercemulo estas iu

homo, kiu Satas Serci.

6. Kiaj homoj vivas en via vilago ? Simplaj kaj

laboremaj homoj, kiuj Satas vivadi trank-vile kaj silente.

138 ESPEEAIfTO m FIFTY LESSONS

7. Ou vi Satas tian vivadon? Jes, sinjoro, mi

8atas vivadon tian, Man ili gin havas.

8. En kiu domo vi logas? Mi logas en la tria

domo sur la placa.

9. Kia domo gi estas? Oi estae dometo kun

muroj verde pentritaj.

10. Cu viaj gepatroj logas Imn vi? Ife, sinjoro,

nek mia patro, nek mia patrino logas tie.

11. Ou vi neniam logis en urbo ? Ne, sinjoro, mi

nek povis, nek deziris iam lo^ tie.

12. Kia familio logas en la dua domo? Familio

da rifiidoj; ili vivas sufi6e simple kaj la mokemxdoj multe §ereas pri tio.

60. KVIIfDEKA LECIONO

ICristnaskOy Christmas. Kristo, Christ. Nasko» birth. Festo, feast. Meti» to put. Suo, shoe. Lau, according to. Kutimo, costume. Nacio» nation. Lite, bed. Pensi, to think. Veki, to awake.

Croja, joy. Pakiy to pack. Pakajo, package. Montri, to show. Reciproke, recipro . eally.

Donaco, present, gift. BombonOy candy. Pupo, doll. §ipa9 ship, boat Oran^, orange. Sufice, enough.

ESPERANTO IN FIFTY LESSONS 139

Kune, together.

Per, with, by means of. ^Baldafi, soon. *T^acienco, patience.

Pordo, door.

Slosiy to close, to lock.

Mistero, mystery.

KapOy head.

Kontrau, against, opposite.

Aiiskulti, to listen.

earmi, to charm.

Stari, to stand.

Abio, Christmas tree.

Sargi, to load.

Oro, gold.

Nukso, nut

PomOy apple.

Krono, crown. Lumo, light. Elektp, electricity. Ku§i, to lie down. Tran£i, to cut. Trancilo, knife. Segiy to saw. Koi:1>o, basket. Kudri, to sew. Kudrilo, needle. Pinglo, pin. Tondi, to cut with scissors. Tondilo, scissors. Fadeno, thread. Kotono, cotton. Silko, silk. Memori, to remember.

V

/

KRISTNASKO

/

La familio de mia onklo havis belegan krist-naskan feston tiun 6i jaron. La vesperon antau la kristnaska tago, la infanoj metis siajn Suojn en la kamenon de Tsalono, lau la malnova kutimo de kelkaj nacioj. Dum longa tempo ili ne povis dormi en siaj litetoj, pensante pri tio, kion ili eble ricevos.

140 ESPEEANTO IN FIFTY LESSONS

La kristnaskan matenon, tre fme, ili vekigis kaj levigis por iri en la salonon kaj vidi, 6u iliaj §uoj estas jam plenaj.. Tiel ili estis, kaj goje revenis la infanoj al siaj litoj por malfermi ^iujn paka-jetojn, kiujn ili trovis. Ciu havis diversajn aferojn, kaj ili montris al si reciproke la diversajn donacetojn, bombonojn, pupetojn, orangojn, kaj tiel plu.

Dum la tuta mateno ili estis sufice okupataj ludante kune per la rieevitaj ludiloj kaj man-gante siajn bombonojn, sed posttagmeze ili baldaii malpaeiencigis kaj nesciis kion fari. En la salonon ili ne povis eniri, car giaj du pordoj estis Slositaj. Misteraj bruoj audits, kaj la infanoj venadis meti sian kapon kontrau la pordo por aiiskulti ilin.

Je la kvina horo la salonaj pordoj malfermi^s kaj, antaii la enirantoj fiarmataj, staris belega abio Sargita je multegaj ornamajoj, oritaj nuksoj, pomoj, bombonaj kronetoj, k.t.p. La arbo estis lumigata per mnltego da elektraj lampetoj rugaj, verdaj kaj bluaj. Sub la abio kuSis ankorau novaj donaeoj por la infanoj, pli grandaj kaj pli belaj ol tiuj, kiujn ili ricevis la matenon en siaj Suoj. Ne nur por ili, sed ankau por la gepatroj estis kelkaj pakajoj, kaj post kelkaj minutoj, 6iuj, junaj kaj maljunaj, estis kontentaj, ride^tantaj kaj dankantaj unu la alian.

Mia kuzo Patilo ricevis de sia patro bonegan

tran6ilon kun malgranda segilo; mia kuzineto Lidio ricevis de mia onklino korbeton kun 6io necesa por kudri: kudriloj, pingloj, tondilo kaj tondileto, fadeno, kotono kaj silko diverskoloraj. Mi ne memoras kion ricevis la aliaj, sed mi nur Bcias ke 6iuj estis tre feli6aj kaj tiun vesperon iris tre malf rue al la lito.

QUESTIONS

Cu? Whether? Yes? or No?

Kio? What?

Kiu? fWhieh? Who?

Kia? What kind of?

Kies? Whose?

Kiel? How?

Kial? Why?

Kiam? When?

Kie? Where?

Kiom da? How much? How many?

1. Kiun feston oni havas la dudek kvinan de

Decembro?

2. Cu viaj kuzoj havis belan Eristnaskon?

3. Kion faris viaj kuzoj la antatiyesperon de

Eristnasko?

4. Kial ili metis siajn Suojn en la kamenon? 6. Cu ili facile ekdormis tiun nokton?

143 ESPERANTO IN FIFTY LESSONS

6. Kiam ili vekigis?

7. Kien ili tuj iris?

8. Cu estis io en la Suoj?

9. Kion ili trovis en siaj Suoj?

10. Kien revenis la infanoj por malfermi la pa-

kajojn?

11. Kio estis en la pakajoj?

12. Kion ili faris la tutan matenon de Kjistnasko ?

13. Kial ili ne povis eniri la salonon post la

tagmango ?

14. Je kioma horo malfermigis la salonpordoj?

15. Kio staris en la salono?

16. Kio estis sur la abio?

17. Kiel estis lumigita la abio?

18. On la infanoj estis kontentaj?

19. Kion ili trovis sub la arbo?

20. Ou estis donacoj nur por la infanoj ?

21. Kion rieevis Paiilo?

22. Kion oni faras per tran6ilo?

23. Kion rieevis Lidio?

24. Cu vi memoras kion rieevis la aliaj ?

25. Cu 6iuj infanoj havas tiel belan kristnaskan

feston ?

26. Kial multaj infanoj tute ne havas feston?

GRAMMAR

There are no exceptions to any rule.

§ 1. Article. —There is no indefinite article I ^ in Esperanto. Glaso means a glass.

After a preposition ending with a vowel the article may be elided^ tra V for tra la; de ¥ for de la.

There is only one definite article, invariable: la, nsed as the English the for singular and plural.

§ 2. Substantives always end in o: tabic, /j ^ ^ a table; la bono, the good.

§3. Adjectives always end in a: bona, good; ^>" bela, beautiful. La granda kato, the great cat.

Derived adverbs are formed with the ending e: bone, well; bclc, beautifully. .

§4. The Plural is formed for adjectives and-3 substantives by the adding of a ; (pronounced as the English y): La belaj katoj, the beautiful cats. The adjective always agrees with its noun: La tabloj estas bonaj, the tables are good.

§ 5. Verbs in the infinitive end in t: paroli, to ^,^)^^j ^"^ speak; trinki, to drink; moki, to mock.

a^

/p

144 ESPERANTO IN* FIFTY LESSONS

The Present tense ends in o^: mi parolas, I speak.

The Past tense ends in ts: vi molds, you mocked, yoti have mocked.

The Future tense ends in os: li parolos, he will (or shall) speak.

The Conditional ends in. us: ni mokus, we

. would (or should) mock.

y^v.^-^^/ The Purpose u$4dtr ends in u : parolu I speak!

ni moku, let us mock; mi deziras ke li parolu, I

wish that he may speak; ke li ne vundu, that he

may not wound. ^

§ 6. Active Participles end: ^

Present in anta: parolanta, speaking. Past in inta: parolinta, having spoken. Future in onta: parolonta, about to speak. ^'^

§ 7. Passive Pabtioiples end: ^ * *

Present in ata: mokata, being mocked. Past in ita: mokita, having been mocked. Future in ota: mokota, about to be mocked. They are also changed into substantives, adjectives, or adverbs: la mokanto^ the mocker; la paro-lanto, the speaker; trinkante, by drinking; vun-ditOy a woimded man.

§ 8. Compound Tenses may be formed by the help of the only auxiliary in Esperanto: csti, to be, but must be avoided as much as possible.

ESPEEANTO IN FIFTY LESSONS 145

Mi tsstas parolanta, I am speaking (seldom used).

Vi estis mokinta, you had mocked (= you have been having mocked).

Ni estos vundataj, we will be wounded.

Li ne estu vundita, let him not be wounded.

§ 9. The Pronouns are: ^'^j ^^

mi, I. gi, it

vi, you. ni, we.

li, he. vi, you.

si, she. ili, they.

Ci, seldom used, means thou; oni means one. Si is the reflexive pronoun for the third person, and means himself, herself, itselfj themselves.

Li parolas al si, he speaks to himself. Ili estis vunditaj de si, they were wounded by themselves.

§ 10. Possessive adjectives are formed by adding ^;^' the ending a to the pronoims: mia, my; via, your; lia, his; sia, her; gia, its; nia, our; via, your; ilia, their. Sia, his own, her own, its own, their own, is used before a complement belonging to the subject of the sentence. Mia patro promenas kun sia amiko kaj lia filo, my father walks with his own friend and his (the friend^s) son.

§ 11. Direct objects and adjectives qualify- ^ ing them take the final n in order to permit a free and variable construction of the sentence.

146 ESPERANTO IN FIFTY LESSONS

Mi trinkas bonan kafon, I drink good coffe^; Bonan kafon mi trinkas; Kafon mi trinkas bonan, are all correct ways to build the same sentence. Ni vidis la lar|[ajn tablojn, we saw the wide tables. Li mokas min, he mocks me.

§ 12. This ending n is used instead of a preposi- i^lA^., tion where the meaning is sufficiently dear, ^^ especially when there is the idea of direction or time. Instead of sa3dng Mi iras al Parizo, I go to Paris, we say Mi iras ParizoN. Instead of Mi iras AL en la cambro, I go into the chamber, we say Mi iras en la cambroN. Instead of Iru AL sub la tablo I go under the table, one says Iru sub la tabloN! Instead of AL kie vi iras? where do you go? one says KieN vi iras? Instead of Restu DUM tri tagoj, stay during three days, we say Restu tri tagojN, etc.

In these examples the final n was used instead of al, to; dum, during, etc.

§ 13. Predicate adjectives never take the ^ ' final n, because they are simply words used as qualitatives after verbs, as: To be, to seem, to appear, to become, etc. La patroj estas bonaj, the fathers are good. Hi estas grandaj viroj, they are great men. Mi trovis vin leganta, I found you (to be) reading. Mi kredas tion vera» I believe that (to be) true.

{

ESPERANTO IN FIFTY LESSONS 147

§ 14. The Comparative degbbb is formed by 7 pli. .ol, more. .than.

Pli bona ol mi, better than I.

Pli rapide ol kato, faster than a cat

Malpli granda ol gi, less big than it.

§ 15. The Superlative degree is formed by ^ plej. .el, most. .of.

La plej bona el ni, the best of us. La plej larga tablo, the widest table. La malplej larga, the least wide.

§ 16. Equality is expressed by tiel. .kiel, '^ as. .as. Tiel bona kiel li» as good as he.

§ 17. Cardinal numbers are invariable: '^

Million is milion. The tens and hundreds are formed by simple junction of the numerals: 20, dudek; 30, tridek; 40, kvardek; 90, naudek; 600, kvincent; 11, dek-unu; 12, dek-du; 17, dek-sep; 64, sesdek-kvar; 78, sepdek-ok; 452, kvar-cent kvindek-du; 4927, kvarmil naiicent dudek-sep.

§ 18. Ordinals are formed by adding a to the ''^ cardinals: 3d, tria; 56th, kvindek-sesa; 21st, dudek-unua.

148 ESPERANTO IN FIFTY LESSONS

§ 19. Fractions are formed by adding one: a i*^ half^ duono; a quarter^ kvarono; nine-tenths^ nau dekonoj; duona porno, half an apple.

§20. Multiples are formed by adding obla: fl double^ duobla; decuple^ dekobla.

§ 21. Distributives are formed by adding ope: / 7 dekope, by tens; centope, by hundreds.

Nouns, adjectives, and adverbs may be formed from all these, as, for instance: dekduo, dozen; unue, firstly; due, secondly; duone,by halves, etc.

§22. Prepositions have in Esperanto precise values, and one must be careful to translate an English preposition by its logical rather than by its apparent equivalent in Esperanto. He lives with us, li logas Ce nL He walks with me, li promenas KUN mL He beat me with a stick, li batis min PER bas-tono.

Here are three prepositions to translate the three ideas, logically different, contained in.iho English preposition with. #^^

§ 23. When one has doubts as to which preposi-*^ tion to use for indefinite ideas; as in: a^ what time ? at 3.20 a. m.; on Monday next, etc., one may use the indefinite preposition jc or the final n without

^

ESPEEANTO IN FIFTY LESSONS 149

preposition: je kioma horo? je 3.20 matene; lundon proksiman.

§ 25. Anstatau, instead^ antau ol, before, and por, for, are the only prepositions which may be used before verbs. AnstataQ diri, instead of telling; antau ol fari, before doing; por doni, in order to give. Observe that in Esperanto the infinitive is used in such cases, and not the participle.

The expressions without doing, without telling, must be translated by in not doing, in not telling: ne farante, ne dirante.

§ 26. The preposition DA is used for of aftar a word of measure: multe da, much of.

(5*^,

45

//

150 ESPEBANTO IN FIFTY LESSONS

§ 27. Pbincipal Noir-DKBiYXD Adyxrbs

Adia^ good-bye.

Almenafiy at least.

Ankorau^ again, yet

AnkaUy also.

Ait or.

Apenauy scarcely.

Baldau, soon.

£^ even. For,

Jam, already.

ivL% just, just now.

Je% yes.

Ne» no, not.

Ntm, now.

Nut, only.

Preska^ almost.

Tujt immediately.

Tute ne» not at alL , \

away

§ 28. Adybbbial Phbasbs

Jam. .ne, no. .more. Ne. .plu, no. .longer. Si jam lin ne audis. She heard him no more. Bfi ne atendos pliL I shall wait no longer.

Jen. . jen, sometimes, .sometimes. Jen si plo-ras, jen si ridas. Sometimes she weeps^ sometimes she laughs.

Ju pli..des pliy the more, .the more. Ju pli mi vidas lin, des pli mi admiras lin. The more I see him the more I admire him.

CONJIJKOnOKS

therefore, than, neither, .nor. in order that, if however, consequently, if only, however.

whether, .v^ether. whether, .or.

ESPEEANTO IN FIFTY LESSONS 161

§30. Abbreviations. k.tp. (kaj tiel plu), and bo forth. k.c. (kaj ceteraj)^ et cetera, &c. t.e. (tio estas), that is (to say).

§ 31. Interrogation is shown in Esperanto by the little word cu, which can be translated by whether. Putting this word before any positive sentence, without changing anything in its order, makes it a question.

Li estas bona. He is good. Cu 11 estas bona? Is he good? I

Cu via patro labor as? Does your father work? 1 6u is used only for simple questions—^that is, when there is no word, as what, when, where, etc., which already shows the interrogation.

Kio estas sur la tablo? What is on the table?

§ 32. The Belative pronoun is the word kiu, /'' who, which, that. It takes ; in the plural, as also do iu, ciu, tiu, etc.

Those men who come, tiuj homoj kiuj venas.

The word kiu is a pronoun when it is alone, but it corresponds to our adjectives what or which when it is before a noun. Kiu parolas? Who speaks? Kiuj tabloj estas tie? Which tables are there?

§33. The Demonstrative tiu, th&t, is an ad- // jective if before a noun, and a pronoun if alone: tiu tablo, that table; tiu ne venas^ that one

162 ESPEEANTO IN FIFTY LESSONS

does not come. Tio is always a pronoun for things: mi deziras tion, I want that. Both may take the little adverb ci to become more precise: tiu cU this one; tio ci^ this thing.

§34. Never use tio, that (pronoun)^ instead of ke, that (conjunction). Mi diras» KE ciuj kredas TION» I say that all believe that.

Use kiu for that, relative pronoun (= which). La libro kiun mi vidis, the book that I saw.

FOEMATION OP WOEDS

§ 35. Grammatical endings may be used for this purpose: From the root parol': paroli, to speak; parolo, speech; parola, oral; parole, orally. From the root varm': varma» warm; varme, warmly; la varmo, the warmth.

§ 36. Compound words may be formed: VaporOy steam; sipo, ship; vapcMTsipo, steamboat TagOy day; mezo, middle; tagmezo, noon.

§37. Prefixes

bo- denotes relation bif marriage: patfo, father; bopatrOy father-in-law. frato, brother; bo-frato, brother-in-law. filino, daughter; bo-filinOy daughter-in-law.

ESPEEANTO IN FIFTY LESSONS 163

dis- denotes separation: semi, to sow; dissemi» to disseminate. ]etU to throw; disjeti, to throw about, doni, to give; disdoni, to distribute.

ck- denotes leginning: paroli, to speak; ck- ^ ' * paroli, to start speaking. vidi» to see; ekvidi, to perceive, scii, to know; ekscii, to leam^ to hear, dormi, to sleep; ekdormi» to fall asleep.

ge- denotes loth sexes taken together: patro, ^ father; gepatroj, parents, onklo, uncle; geonkloj, uncle and aunt. edzo» husband; geedzoj, husband and wife, frato, brother; gefratoj, brother(s) and sister(s).

mal- denotes the opposite idea: granda, large; malgranda, small, longa, long; mallonga, short rica, rich; malrica, poor, fermiy to shut; malf ermi, to open.

re- denotes return and repetition: veni, to ^ come; reveni, to come back, doni, togive; redoniy to give back, diri, to say; rediri, to reply, montri, to show; remontri, to show again, irr, to go; reiri, to return.

sen- {without; 4ess): utila, useful; senutila, useless.

154 ESPEEANTO IN FIFTY LESSONS

§38. Suffixes

-ad denotes duration and continuation of action: v^^ rigardiy to look at; rigardadi, to view. paroli, to speak; paroladi, to lecture. instrui, to teach; instruado, teaching. kuri, to run; kurado, race, skribi^ to write; skribado, writing.

-aj denotes concrete ideas: bovo, ox; bovajo, ^'^ beef, trinki, to drink; trinkajo, a drink. kurioza, curious; kuriozajo, a curiosity. nova, new; novajo, a novelty; bela, beautiful; belajo, something beautiful, pli bona, better; plibonajo, advantage.

-an denotes a member, inhabitant or partisan: J^^ Parizo, Paris; Parizano, a Parisian. Kristo, (jhrist; Kristano, Christian, res-publiko, republic; respublikano, republican.

-ar denotes a collection of things: vorto, word; ^ vortaro, vocabulary, vagono, car; vago-naro, train, homo, man; homaro, humanity, plumo, feather; plumaro, plumage. arbo, tree; arbaro, forest

-ebl denotes possibility: vidi, to see; videbla,''^ visible, kredi, to believe; kredebla, credible. mangi, to eat; mangebla, edible, akcepti, to accept; akceptebla, acceptable.

ESPEEANTO IN FIFTY LESSONS 166 .

-ec denotes quality, abstract ideas : bela, beauti- * ful; beleco, beauty, felica, happy; feliceco, happiness, simpla, simple; sitnpleco, sim-plieiiy. longa, long; longeco^ length, ebla, possible; ebleco, possibiliiy. amiko^ friend; amikeco, friendship.

-eg denotes enlargement, intensity of degree: ^ bela, beautiful; belega, splendid, granda, large; grandega, immense, domo, house; domegOy mansion, bona, good; bonega, excellent ridi, to laugh; ridegi, to roar.

-cj denotes place allotted to: lerni, to learn; /^ lernejo, school, kuiri, to cook; kuirejo, kitchen, dormi, to sleep; dormejo, dormitory, drogo, drug; drogejo, drug-store. kombi, to comb; kombejo, barber-shop. lavi, to wash; lavejo, lavatory.

-cm denotes propensity or disposition: babili, to ^^ chatter; babilema, loquacious, paroli, to talk; parolema, talkative, kredi, to believe; kredema, credulous, mangi, to eat; mangema, gluttonous, labori, to work; laborema, industrious, mallaborema, lazy; malkredemay incredulous.

-cr denotes one element of a collection: mono^ money; monero, a coin, sablo, sand; sablerOy grain of eand. nego^ snow; negero, a fl^k.

166 ESPEEANTO IN FIFTY LESSONS

-cstr denotes a chief or a leader: regno, state; regnestro, ruler, urbo, city; urbestro, mayor, sipo, ship; sipestro, captain.

-Ct denotes diminution of degree: domo, house; ^ dometo, cottage, lago, lake; lageto, pond. bcla, beautiful; beleta^ pretty, ridi, to laugh; rideti, to smile, knabino, girl; knabineto, little girl, varma, warm; var-meta, lukewarm.

-id denotes the young- of, the descendant of: ^ Izraelo, Israel; Izraelido, Israelite, rego, ^^gf regidOy prince, kato^ cat; katido^ kitten, hundo, dog; hundido, puppy.

-ig denotes causmg something to he: bela, beau- ^ tiful; beligi, to beautify, granda, large; grandigi, to enlarge, pura, clean; purigi^ to clean, malpurigi, to soil; purigo, cleaning, morti, to die; mortigi, to kill, morti-ga, mortal,killing; mortigo, murder, me-moriy to remember; memorigi, to recall. veni, to come; venigi, to let, to make come. ^

-ig denotes the action of "becoming: bel?i, beauti- "i ' ful; beligi, to become beautiful, granda, large; grandigi, to grow, perdi, to lose; perdif i, io get lost, ruga, red; rugigi, to blusL montri, to show; montrigi, to appear, rompi, to break; rompigi, to get broken. •..%'^^

)i

' ESPERANTO IN FIFTY LESSONS 157

- f »ind denotes worthiness: admiri, to admire; ad-•^

mirinda, worthy, memori, to remember;

memorinda^memorable. honori, to honour;

honorinda, worthy of honour. ^ *

•ing denotes holder into which one object is put: plumOy pen; plumingo, penholder, kan-delOy candle; kandelingo, candlestick.

•in denotes the feminine: patro, father; pa- 6^ trinOy mother, onklo, uncle; onklino,' aunt. aktorOy actor; aktorino, actress.

-ist denotes profession or occupation: lingvo, *' language; Ungvisto, linguist, kanti, to '^'^ sing; kantistOy singer, pano, bread; pa-nisto^ baker, instrui, to teach; instruisto, teacher, kuiri, to cook; kuiristino, cook (woman). Esperanto; esperantistOy Espe-rantist. science, science; sciencisto, scientist

•ujo denotes a container: inkp, ink; inkujo, inkstand, mono, money; monujo, purse. sukerOy sugar; snkerujo, sugar bowl. Franco, French; Francujo, France. porno, apple; pomujo, apple tree. Franc-lando for France and pomarbo for apple tree may be used also.

/

%

158 ESPEBANTO IN FIFTY LESSONS

-ulo denotes one remarkable far some quality:^ brava, brave; bravulo, a brave man. mal-rica, poor; malriculo, a poor man. frene-za, foolish ;frenezulo9 a fooL gibo^liximp; ^bulOy humpback, bela, beautiful; belu-linoy a beauty.

-cj denotes the fMLScvline affectionate dimin/ur tive: patro, father ;.pa£jo, papa. Josefo, Joseph; Jofijo, Joe.

•nj denotes the feminine affectionate diminutive: patrinoy mother; panjo, mama. FlorencOy Florence; Flonjo, Flo.

-um indefinite suffix playing similar role in forming words as jc among the prepositions, plena, full; plenumi, to fulfil, vento, wind; ventumilo, fan. knico, cross; krucumi, crucify.

-ac denotes inferiority, poor quality: domo, house; domaco, shanty, cevalo, horse; cevalacOy nag.

ExAMPLiBS: Malgajeco, sadness. Mai, contrary; gaj^ gay; eco, quality. Malfaciligi, to make difficult Mai, contrary; facil, easy; igi, to make, to cause something to be.

f

ESPERANTO IN FIFTY LESSONS 169

§39. Capitals

Capitals are used only for proper names^ names of countries and cities included (Francujo, Parizo). Such words as the names of races and their correlative adjectives and adverbs are written with a small letter (franco, franca, franee)*

§40. Punctuation

Every clause must be separated from the others by a sign of punctuation. (La infano, kiun mi vidis, estas malsana.)

§ 41. Ordeb of Wobds

Be always clear! is the only rule given by Dr. Zamenhof for the construction of sentences in Esperanto. The greatest liberty is given.

Hierau mian patron 11 vidis. Li vidis mian patron hieraii. Li hieraS vidis mian patron. Mian patron hierafi li vidis. Mian patron li vidis hieraii.

Etc., etc.

Those are all correct ways of sajdng in Esperanto: He saw my father yesterday. If you want to insist upon a certain word, put it in the beginning of the sentence.

160 ESPERANTO IN FIFTY LESSONS

ESPERANTO IN FIFTY LESSONS 161

"5 ^ ■»<

as3

s.

&

2 9

25

*-3

OQ

s

t!

Is

s

► ►8

a a

o o

nn

I

■I IB Mk

III

fi

B

I

a ►»

p «s te

o

§11

3

P • J»

|i5

S

S-<

S

a p

OQ ^

I'"

^ 3

•«a d

I I

S$ P

^11

162 ESPEEANTO IN FIFTY LESSONS

§42. Foreign Wobds

All such words as telegraph, phonograph, autO" mohile, etc., which are introduced into aU the modem languages by the progress of science and industry, are also introduced into Esperanto, but take the phonetic spelling and the proper grammatical ending: telegrafo^ fonografo, auto-mobilOy etc.

§43. Peopee Names

Important proper names are adopted in Esperanto and take the phonetic spelling (Parizo, SokratOy Napoleono), but ordinarily names of persons are simply taken as they are (Goethe, Byron, Longfellow). Names of places may also be taken as they are in the national tongue (Cleveland, Stuttgart, Oxford).

§44. Weights and Measuees

Esperantists use the metric system: 39.37 inches = metro (1 m.).

.ooi = milimetro. lo = dekametro.

.01 = centimetro. loo = hektometro.

.1 =z= decimetro. looo = kilometro.

Gramo (1 gr.) = 15.432 grains avoirdupois. (Kilogramo = 2.2046 lbs.) Litro (1 1.) = 61.024 cubic inches. (Hcktolitro = 2| bushels.)

ESPEBANTO IN FIFTY LESSONS 163

§45. Intebkational Unit of Value

Esperantists use in their business intercourse the system proposed by the Swiss scientist Ben6 de Saussure, of (Geneva. This international unit of value makes price quotations equally clear to persons of all countries.

One speso (1 s.) = .049 cent

One spesdeko (1 sd.) = J cent.

One spescento (1. sc.) = 5 cents.

One spesmilo (1 sm.) = 50 cents. The spesmilo (1 sm.) is the unit ordinarily used. It represents approximately $0.50 in American money, Fr. 2.50 in Latin money, Mrk. 2 in German money, etc. / Sm4 ^ ^2^

Naoioj Landoj

Afrikano^ African. Afriko, Africa.

Alaskano, Alaskan. Alasko, Alaska.

Al^ero^ Algerian. Algerujo^ Algeria.

AmerikanOy American. Ameriko, America.

Anglo, English. Anglujo, England.

Argenteno, native of Respubliko Argen-Argentine Bepub- tcna, Argentine Relic, public.

Aibtraliano, Austra Australio, Australia. lian.

Aiistriano, Austrian. Austrio, Austria.

Aaiano, Asiatic. Azio, Asia.

164 ESPEBANTO IN FIFTY LESSONS

BelgOy Belgian. BohemOy Bohemian. Boliviano, Bolivian. Brazilano, Brazilian. BritOy British citizen.

Bulgaro, Bulgarian. Ciliano, Chilian. Dano, Danish. EgiptOy Egyptian. Europano, European. Finno, Finn. Franco, Frenchman. Germano, German. Greko, Greek. Hindo, Hindu. Hino, Chinese. Hispano, Spaniard. Holandano, Dutch. Hungaro, Hungarian. IndianOy Indian. Irlandano, Irish. Islandano, Icelander. Italo, Italian. Japano, Japanese. Judo, Jew. Kanadano, Canadian. Meksikano, Mexican. Norvego, Norwegian.

Belgujo, Belgium. Bohemujo, Bohemia. Bolivio, Bolivia. Brazilo, Brazil. Brita Imperio, British

Empire. Bulgarujo, Bulgaria. CiUo, Chili. Danujo, Denmark. Egiptujo, Egypt. Europo, Europe. Finnlando, Finland. Francujo, France. Germanujo, Germany. Grekujo, Greece. Hindujo, India, l^inujo, China. Hispanujo, Spain. Holando, Holland. Hungarujo, Hungary.

Irlando, Ireland. Islando, Iceland. Italujo, Italy. Japanujo, Japan. Judujo, Judea. Kanado, Canada. Meksiko, Mexico. Norvegujo, Norway*

ESPERANTO IN FIFTY LESSONS 165

OceanianOy Oceanian. Oceanio^ Oceania.

PersOy Persian. Persujo, Persia.

Polo, Polander. Polujo, Poland.

Portugalo, Portuguese. Portugalujo, Portugal.

Rumano, Bumanian. Rumanujo, Bumania.

RusOy Bussian. Rusujo, Bussia.

Servo^ Servian. Servujo, Servia.

Siberiano, Siberian. Siberio» Siberia.

SkotOy Scotch. Skotlando, Scotland.

SvedOy Swede. Svedujo» Sweden.

SvisOy Swiss. Svisujoy Switzeriand.

Turko, Turk. Turkujo, Turkey.

Usonano, U. S. A. citi Usono,* U. S. A.

zen.

Venezuelano, Yene Venezuelo^ Venezuela.

zuelan.

NoTB.—La suflkso -ujopovas est! anstataiiata per -Undo (Syedlando).

ITbbegoj

LondonOy London. Cikago, Chicago.

Nov-Jorko, New York. Berlino, Beriin.

PaxizOf Paris. Romo, Borne.

PekinOy Pekin. Vieno, Vienna.

* La primitiya formoeatas: Unuigitaj Statej«

lee ESPERANTO IN FIFTY LESSONS

COEEESPONDENCE

The formal str^le of address in Esperanto is:

Estimata Sinjoro. Estimata Fraiilino.

Estimata Sinjorino.

The form: My dear Sir^ etc.^ translated into Esperanto, Mia kara sinjoro, would show some degree of affection.

To a man who works for the same cause as you do, you would write:

Estimata Samideano (sam'-ide'-an'-o, fdlow-thinker).

To close a letter, the following forms are used:

Respekte via, Tre kore via,

Kun granda estimo, Kun kora salute^

Sincere via,

MODELA LeTEBO

AI la Administranto de la gazeto Lingvo Inter* nada, 33 rue Lac^p^e, Paris.

BosTONO, 17^ de Novembrd.

Estimata Sinjoro:—

Mi sendas al vi per intemaciaj kuponoj dudek kvin cendojn (sm. 0.50), petante, ke vi bonvola enpresi sur la kovrilo de via gazeto la jenan anon-ceton:

ESPEEANTO IN FIFTY LESSONS 167

Dek sep-jara esperantistino deziras interSangi iltistritajn poitkartojn hun gdjunuloj de diversaj landoj. Afable sin iv/mu al

Fraulino Buth Narson, 197 Grand Avenue, Boston, U. S. £.

Esperante ke vi bonvolos enpresi mian anonceton en la plej proksima numero de via gazeto^ mi salutafi vin tre respekte,

(F-no) BiTTH Nabson.

Abbbeviatioks

S-ro or S® = Sinjoro. S-no or S*"« = Sinjorino. F-no or P*~ = Fraiilino. D-ro OS n* = Doktoro.

Etc*

168 ESPEEAKTO IN FIFTY LESSONS

LA ESPEBO

En la mondon venis nova eento^ Tra la mondo iras forta voko; Per flugilo j de f acila vento Nun de loko flugu ^ al loko.

Ne al glavo sangon Boifanta di la homan tiras f amilion: Al la mond' eteme militanta di promesas sanktan harmonion.

Sub la sankta signo de Fespero Kolektigas paeaj batalanto]\ Kaj rapide kreskas la afero Per laboro de la esperanto].

Forte staras muroj de miljaroj Inter la popoloj dividitaj; Sed dissaltos la obstinaj baroj Per la sankta amo disbatitaj.

Sur neHtrala lingva fundamento^ Komprenante unu la alian^ La popoloj faros en konsento IJnu grandan rondon familian.

Nia diligenta kolegaro En laboro paea ne lacigos^ dis la bela songo de Phomaro For etema ben' efektivigos.

>L. L. Zamenhof.

ESPERANTO TAUGHT BY MAIL

THE INTERNATIONAL ESPERANTO

INSTITUTE

(Braiichet in diffoent countiiet and cities)

CLASSES IN ESPERANTO BY THE MODERN METHODS

CENTRAL ORGANIZATION FOR EXAMINATIONS AND DIPLOMAS

NEW YORK BRANCH

SCHOOL OF ESPERANTO

126 Gevdand Stre^ Brooklyn, N. Y.

Inaugurated die 1st of October, 1908

MEMBERSHIP FEE: $5.00 for die full course of fifty lessons (including text-book)

1

J

T*

<^,^

^

^-

,

'' i-A

'^